Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Przepisy niniejszego rozdziału stosuje się w sprawach o unieważnienie małżeństwa, o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa i o rozwód oraz o separację na żądanie jednego z małżonków.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Gdańsku stwierdził, że prawidłowości ceny wpisanej do aktu notarialnego nie można oceniać bez odniesienia do podstaw jej wyliczenia. Jeżeli te podstawy wynikały z umowy przedwstępnej zawierającej klauzulę waloryzacyjną, to zawarcie umowy ostatecznej nie usuwało wad tej klauzuli. To ważny precedens dla sporów o ceny…
Fragment uzasadnienia
… cywilnego . Odszkodowanie, o którym mowa, odpowiada wysokości czynszu, jaki właściciel mógłby otrzymać z tytułu najmu lokalu (art. 18 ust. 2 cyt. ustawy). Zgodnie z art. 425 § 1 k.p.c. osoba, która z jakichkolwiek powodów znajduje się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli, nie jest odpowiedzialna za szkodę w tym stanie wyrządzoną. Pozwana jest osobą ubezwłasnowolnioną całkowicie.…
Fragment uzasadnienia
… OSPiKA 1967, Nr 11, poz. 257, z glosą krytyczną B. Dobrzańskiego), przemilczenie lub uwłaszczenie- A. G. - B. (red.), Kodeks postępowania cywilnego . Tom I B. Komentarz. Art. 425-729 , W. 2020. Uczestniczka, chcąc uregulować kwestię własności przedmiotowego lokalu, postanowiła rozstrzygnąć ją w ramach niniejszego postępowania. W odpowiedz na żądanie uczestniczki uzgodnienia treści księgi wieczystej nr (...) z rzeczywistym…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 425: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 425 KPC jest przepisem o charakterze porządkującym: wyznacza zakres spraw, do których stosuje się szczególne przepisy rozdziału dotyczącego postępowania odrębnego w sprawach małżeńskich. Ustawodawca wymienia cztery kategorie: sprawy o unieważnienie małżeństwa, sprawy o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa, sprawy o rozwód oraz sprawy o separację na żądanie jednego z małżonków. Oznacza to, że w tych sprawach nie stosuje się wyłącznie ogólnych reguł procesu cywilnego, lecz w pierwszej kolejności regulacje szczególne przewidziane dla postępowania odrębnego. Przepis nie rozstrzyga sam w sobie o żadnym uprawnieniu materialnoprawnym - nie mówi, kiedy sąd orzeka rozwód czy separację - a jedynie wskazuje, jaki tryb procedowania znajduje zastosowanie. Warto zwrócić uwagę na końcowe zastrzeżenie: separacja objęta jest tym rozdziałem wtedy, gdy jej żąda jeden z małżonków, a więc gdy sprawa ma charakter sporny i toczy się jako proces.
Art. 425 KPC działa automatycznie, z chwilą wniesienia do sądu pozwu w jednej z wymienionych spraw. Sąd nie musi wydawać odrębnego postanowienia o zastosowaniu przepisów odrębnych - wynika to wprost z ustawy i z rodzaju zgłoszonego żądania. Jeżeli natomiast małżonkowie zgodnie wnoszą o separację i nie mają wspólnych małoletnich dzieci, sprawa może być rozpoznawana w trybie nieprocesowym, a wtedy regulacje tego rozdziału nie znajdują zastosowania w takim samym zakresie. Przepis ma więc znaczenie praktyczne przede wszystkim dla kwalifikacji sprawy na etapie jej wpływu do sądu i wyboru właściwego trybu.
Małżonkowie po kilkunastu latach wspólnego życia przestają się porozumiewać i jedno z nich składa pozew o rozwód. Ponieważ jest to sprawa o rozwód, art. 425 KPC przesądza, że sąd rozpozna ją w postępowaniu odrębnym w sprawach małżeńskich, z wszystkimi wynikającymi z tego szczególnymi rozwiązaniami procesowymi. Gdyby ten sam małżonek zamiast rozwodu zażądał wyłącznie separacji, a drugi małżonek się temu sprzeciwiał, sprawa również byłaby objęta tym rozdziałem, bo żądanie pochodzi od jednego z małżonków. Inaczej wyglądałaby sytuacja, gdyby oboje zgodnie wystąpili o separację, nie mając małoletnich dzieci.
Pierwszym błędem jest traktowanie art. 425 KPC jako przepisu określającego przesłanki rozwodu lub unieważnienia małżeństwa - te wynikają z Kodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a nie z procedury. Drugim jest przekonanie, że wyliczenie zawarte w tym artykule można rozszerzać na inne sprawy rodzinne, na przykład o alimenty, o kontakty z dzieckiem czy o podział majątku wspólnego - te sprawy toczą się według innych reguł. Zdarza się też mylenie sprawy o ustalenie nieistnienia małżeństwa ze sprawą o jego unieważnienie, choć są to odrębne kategorie wymienione osobno. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, jakie żądanie i w jakim trybie należy zgłosić.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Spraw o unieważnienie małżeństwa, o ustalenie istnienia lub nieistnienia małżeństwa, o rozwód oraz o separację na żądanie jednego z małżonków.
Nie. Art. 425 KPC wymienia zamknięty katalog spraw małżeńskich i nie obejmuje spraw o alimenty, kontakty z dzieckiem czy podział majątku wspólnego.
Przepis wskazuje separację na żądanie jednego z małżonków. Zgodne żądanie separacji może być rozpoznawane w innym trybie, co warto zweryfikować przed złożeniem pisma.
Nie. Ten przepis dotyczy wyłącznie trybu postępowania. Przesłanki orzeczenia rozwodu czy separacji reguluje Kodeks rodzinny i opiekuńczy.
Nie. Stosowanie przepisów odrębnych wynika wprost z ustawy i z rodzaju zgłoszonego żądania, bez potrzeby wydawania odrębnego postanowienia.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 425