Art. 416.

Co stanowi przepis

Art. 416 KPC wprowadza zasadę, zgodnie z którą niedopuszczalne jest dalsze wznowienie postępowania zakończonego prawomocnym orzeczeniem wydanym na skutek skargi o wznowienie. Oznacza to, że jeżeli sąd rozpoznał już skargę o wznowienie i sprawa zakończyła się prawomocnym orzeczeniem, strona nie może uruchomić kolejnego, „piętrowego" wznowienia tego samego postępowania wznowieniowego. Paragraf 2 przewiduje jednak wyjątek: zakaz z § 1 nie ma zastosowania, gdy skarga o wznowienie została oparta na podstawie określonej w art. 401(1) KPC, czyli na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności aktu normatywnego z Konstytucją, ratyfikowaną umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego wydano orzeczenie. Konstrukcja przepisu łączy więc dwie wartości: stabilność prawomocnych rozstrzygnięć oraz konieczność usunięcia z obrotu orzeczeń opartych na przepisach uznanych za niekonstytucyjne.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 416 KPC znajduje zastosowanie na etapie badania dopuszczalności kolejnej skargi o wznowienie. Sąd w pierwszej kolejności sprawdza, czy orzeczenie, które strona chce podważyć, nie zapadło już w wyniku wcześniejszej skargi o wznowienie. Jeżeli tak jest, kolejna skarga podlega odrzuceniu jako niedopuszczalna z mocy ustawy, bez merytorycznego badania podniesionych podstaw. Wyjątkiem jest sytuacja, w której nowa skarga opiera się wyłącznie na podstawie z art. 401(1) KPC. Przepis nie ogranicza natomiast prawa do jednorazowego wznowienia postępowania zakończonego zwykłym prawomocnym wyrokiem, o ile spełnione są ogólne przesłanki i terminy przewidziane w Kodeksie.

Przykład

Przedsiębiorca przegrał proces o zapłatę, a wyrok się uprawomocnił. Następnie złożył skargę o wznowienie, powołując się na to, że został pozbawiony możności działania; sąd rozpoznał skargę, ponownie orzekł co do istoty i to orzeczenie również stało się prawomocne. Gdy przedsiębiorca odkrył kolejny argument i złożył drugą skargę o wznowienie tego samego postępowania, sąd odrzucił ją na podstawie art. 416 § 1 KPC. Gdyby jednak Trybunał Konstytucyjny stwierdził niekonstytucyjność przepisu, na którym oparto rozstrzygnięcie, droga do wznowienia byłaby otwarta mimo wcześniejszego wznowienia, zgodnie z art. 416 § 2 KPC.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że zakaz dotyczy każdej sprawy, w której strona kiedykolwiek składała skargę o wznowienie. Zakaz odnosi się do orzeczenia wydanego na skutek skargi o wznowienie, a nie do samego faktu jej wcześniejszego wniesienia i odrzucenia. Drugim nieporozumieniem jest traktowanie wyjątku z § 2 jako furtki do powoływania dowolnych nowych argumentów - wyjątek dotyczy wyłącznie podstawy z art. 401(1) KPC. Trzecim błędem jest pomijanie terminów do wniesienia skargi, które obowiązują niezależnie od art. 416 KPC. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni dopuszczalność skargi na tle konkretnych okoliczności.