Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Jeżeli pozew ulegał odrzuceniu albo istniała podstawa do umorzenia postępowania, Sąd Najwyższy uchyla wydane w sprawie wyroki oraz odrzuca pozew lub umarza postępowanie. Przepis art. 415 stosuje się odpowiednio.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… 10/18 skutkowały uchyleniem punktu 1. zaskarżonej uchwały uzasadniają też uchylenie tej uchwały w punkcie 2 – w części odnoszącej się do odwołującej się a ponadto - na podstawie art. 39819 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS - uzasadniają umorzenie postępowania przed KRS. Odnosząc się zaś do treści żądania zawartego w odwołaniu, z którego wynika zaskarżenie kontrolowanej uchwały w całości - a więc również w…
Fragment uzasadnienia
… drugie w związku z art. 2 TUE oraz art. 47 KPP. Odwołujący się wniósł o: 1) uchylenie uchwały w zaskarżonej części oraz umorzenie poprzedzającego jej wydanie postępowania (art. 39819 zdanie 1 k.p.c. w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS) wraz z zasądzeniem na jego rzecz zwrotu kosztów według norm przepisanych, ewentualnie 2) uchylenie uchwały w zaskarżonej części oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania KRS (art.…
Fragment uzasadnienia
… przepisów prawa krajowego. 10. Z przedstawionych wyżej powodów zaskarżoną uchwałę należało więc uchylić w jej pkt 2 w części co do Odwołującej się oraz, na podstawie art. 39819 w związku z art. 41 i art. 44 ust. 3 ustawy o KRS, umorzyć postępowanie przed KRS, w którym uchwała ta została podjęta. Ponadto, z uwagi na uchylenie punktu 1. zaskarżonej uchwały wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego o sygn. akt II GOK 15/18 –…
Fragment uzasadnienia
… Z przedstawionych wyżej powodów, zaskarżoną uchwałę – jako niezgodną z prawem – należało uchylić w pkt 2. w części odnoszącej się do odwołującego się, a ponadto na podstawie art. 39819 kpc w związku z art. 44 ust. 3 ustawy o KRS umorzyć postępowanie przed KRS (pkt 3 wyroku). 11. W związku z powyższym, Naczelny Sąd Administracyjny na podstawie art. 44 ust. 3 ustawy o KRS w związku z art. 39811 § 1, art. 39813 § 1 oraz art.…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 398(19): co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 398[19] KPC reguluje szczególny sposób zakończenia sprawy przez Sąd Najwyższy rozpoznający skargę kasacyjną. Jeżeli okaże się, że pozew w danej sprawie w ogóle nie powinien był zostać merytorycznie rozpoznany, ponieważ podlegał odrzuceniu, albo że istniała podstawa do umorzenia postępowania, Sąd Najwyższy nie ogranicza się do zwykłego uchylenia zaskarżonego orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania. Przepis nakazuje mu uchylić wydane w sprawie wyroki, a następnie samodzielnie odrzucić pozew lub umorzyć postępowanie. Chodzi więc o usunięcie z obrotu prawnego rozstrzygnięć, które zapadły mimo braku warunków do prowadzenia procesu. Zdanie drugie odsyła do odpowiedniego stosowania art. 415 KPC, dotyczącego orzekania o zwrocie spełnionego lub wyegzekwowanego świadczenia oraz o naprawieniu szkody.
Norma z art. 398[19] KPC znajduje zastosowanie na etapie postępowania kasacyjnego, gdy Sąd Najwyższy stwierdza istnienie przeszkody procesowej istniejącej już wcześniej, a przeoczonej przez sądy niższych instancji. Podstawy odrzucenia pozwu to typowo brak drogi sądowej, niedopuszczalność drogi sądowej, powaga rzeczy osądzonej, zawisłość sporu czy brak zdolności sądowej strony. Podstawą umorzenia postępowania może być natomiast na przykład skuteczne cofnięcie pozwu albo zbędność lub niedopuszczalność dalszego prowadzenia sprawy. Sąd Najwyższy bada te okoliczności z urzędu, niezależnie od tego, czy skarżący je podniósł w podstawach skargi. Skutkiem jest definitywne zakończenie sprawy bez rozstrzygnięcia o żądaniu pozwu.
Przedsiębiorca pozwał kontrahenta o zapłatę należności z umowy, mimo że wcześniej ta sama należność między tymi samymi stronami została już prawomocnie osądzona w innym procesie. Sądy obu instancji nie dostrzegły powagi rzeczy osądzonej i wydały wyroki co do istoty sprawy. Po wniesieniu skargi kasacyjnej Sąd Najwyższy stwierdza, że pozew od początku podlegał odrzuceniu, wobec czego uchyla wyroki sądu pierwszej i drugiej instancji oraz odrzuca pozew. Jeżeli pozwany zdążył zapłacić zasądzoną kwotę na podstawie uchylonego orzeczenia, może domagać się orzeczenia o jej zwrocie w oparciu o odpowiednio stosowany art. 415 KPC.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że po uchyleniu wyroków sprawa zawsze wraca do sądu pierwszej instancji. W sytuacji opisanej w art. 398[19] KPC Sąd Najwyższy orzeka końcowo, bez przekazywania sprawy dalej. Drugie nieporozumienie dotyczy skutków odrzucenia pozwu: nie jest to rozstrzygnięcie o zasadności roszczenia, lecz stwierdzenie, że sprawa nie mogła być w tym procesie rozpoznana. Trzeci błąd polega na założeniu, że zwrot spełnionego świadczenia następuje automatycznie, podczas gdy odesłanie do art. 415 KPC wymaga zgłoszenia odpowiedniego wniosku. Wreszcie nie każde uchybienie procesowe uzasadnia zastosowanie tego przepisu, lecz wyłącznie przeszkoda skutkująca odrzuceniem pozwu lub umorzeniem postępowania. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie. Sąd Najwyższy uchyla wydane wyroki i sam odrzuca pozew albo umarza postępowanie, kończąc sprawę bez przekazywania jej do ponownego rozpoznania.
Nie. Odrzucenie pozwu to rozstrzygnięcie formalne, stwierdzające brak warunków do prowadzenia procesu, a nie ocena zasadności dochodzonego roszczenia.
Pozwala ono orzec o zwrocie świadczenia spełnionego lub wyegzekwowanego na podstawie uchylonego orzeczenia oraz o naprawieniu szkody. Wymaga to zgłoszenia odpowiedniego wniosku.
Tak. Okoliczności skutkujące odrzuceniem pozwu lub umorzeniem postępowania są uwzględniane niezależnie od tego, czy skarżący powołał je w podstawach skargi kasacyjnej.
Typowe przypadki to niedopuszczalność drogi sądowej, powaga rzeczy osądzonej, zawisłość sporu oraz brak zdolności sądowej strony.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 398(19)