Co stanowi przepis
Art. 398[17] KPC reguluje szczególny tryb postępowania przed Sądem Najwyższym w sprawach, w których rozpoznawana jest skarga kasacyjna. Zgodnie z § 1, jeżeli przy rozpoznawaniu skargi kasacyjnej wyłoni się zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, Sąd Najwyższy może odroczyć wydanie orzeczenia i przekazać to zagadnienie do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi tego Sądu. Paragraf 2 przesądza, że uchwała powiększonego składu jest w danej sprawie wiążąca, a więc skład rozpoznający skargę nie może przyjąć innej wykładni niż ta przyjęta w uchwale. Paragraf 3 przewiduje dodatkowo, że powiększony skład może przejąć sprawę do własnego rozpoznania, czyli nie ograniczyć się do odpowiedzi na pytanie prawne, lecz samodzielnie rozstrzygnąć skargę kasacyjną. Przepis służy zatem ujednolicaniu wykładni prawa i wyjaśnianiu wątpliwości, które mają znaczenie wykraczające poza pojedynczą sprawę.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się wyłącznie na etapie rozpoznawania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, a nie w postępowaniu przed sądem pierwszej czy drugiej instancji. Przesłanką jest wyłonienie się zagadnienia prawnego, które budzi poważne wątpliwości, a więc problemu interpretacyjnego o charakterze prawnym, a nie sporu co do faktów lub oceny dowodów. Decyzja o przekazaniu zagadnienia należy do składu rozpoznającego skargę i ma charakter fakultatywny, na co wskazuje sformułowanie "może odroczyć". Strony nie mają roszczenia o przekazanie sprawy powiększonemu składowi, mogą jednak w piśmie procesowym wskazywać na istnienie rozbieżności w wykładni przepisu.
Przykład
Przedsiębiorca wnosi skargę kasacyjną w sprawie o zapłatę, w której kluczowe znaczenie ma sposób liczenia terminu przedawnienia roszczenia wynikającego z nietypowej umowy. Skład rozpoznający skargę dostrzega, że przepis bywa rozumiany na dwa różne sposoby i że od przyjętej wykładni zależy wynik sprawy. Zamiast rozstrzygnąć wątpliwość samodzielnie, Sąd Najwyższy odracza wydanie orzeczenia i na podstawie art. 398[17] § 1 KPC przekazuje zagadnienie powiększonemu składowi. Po podjęciu uchwały skład orzekający wraca do sprawy i rozstrzyga ją zgodnie z przyjętym stanowiskiem, chyba że powiększony skład sam przejmie sprawę do rozpoznania.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że strona może skutecznie zażądać przekazania zagadnienia powiększonemu składowi - inicjatywa należy wyłącznie do Sądu. Drugim jest utożsamianie uchwały z rozstrzygnięciem sprawy: uchwała rozstrzyga zagadnienie prawne, a wyrok lub postanowienie kończące postępowanie zapada odrębnie, chyba że sprawa zostanie przejęta w trybie § 3. Trzecim nieporozumieniem jest przypisywanie uchwale mocy powszechnie wiążącej we wszystkich sprawach; art. 398[17] § 2 KPC mówi wprost o związaniu "w danej sprawie", choć w praktyce takie uchwały oddziałują na orzecznictwo. Warto też pamiętać, że instytucja ta dotyczy wątpliwości prawnych, a nie niezadowolenia z ustaleń faktycznych. W indywidualnej sprawie ocena, czy występuje zagadnienie prawne o takim ciężarze, wymaga analizy akt, dlatego warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
