Co stanowi przepis
Art. 398(13) KPC wyznacza ramy, w jakich Sąd Najwyższy bada sprawę po wniesieniu skargi kasacyjnej. Zgodnie z § 1 sąd ten rozpoznaje skargę wyłącznie w granicach zaskarżenia, czyli w takim zakresie, w jakim skarżący zakwestionował orzeczenie sądu drugiej instancji, oraz w granicach podstaw, a więc wyłącznie w oparciu o zarzuty, które zostały w skardze sformułowane. Jedynym wyjątkiem jest nieważność postępowania - tę Sąd Najwyższy bierze pod rozwagę z urzędu, ale nadal tylko w granicach zaskarżenia. Paragraf 2 wprowadza dwa dalsze ograniczenia: w postępowaniu kasacyjnym nie można powoływać nowych faktów i dowodów, a Sąd Najwyższy jest związany ustaleniami faktycznymi, które stanowiły podstawę zaskarżonego orzeczenia. Z § 3 wynika natomiast, że skarżący może przytoczyć nowe uzasadnienie podstaw kasacyjnych, czyli inaczej, szerzej lub trafniej wyjaśnić już zgłoszone zarzuty.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis stosuje się na etapie merytorycznego rozpoznania skargi kasacyjnej przez Sąd Najwyższy, a więc po przyjęciu jej do rozpoznania. Znajduje zastosowanie w każdej sprawie cywilnej, w której skarga kasacyjna jest dopuszczalna, niezależnie od tego, czy dotyczy zobowiązań, prawa rodzinnego, spadkowego czy gospodarczego. Ma on zasadnicze znaczenie już przy redagowaniu skargi: to treść wniosków i podstaw kasacyjnych przesądza o tym, czym Sąd Najwyższy w ogóle będzie się zajmował. Art. 398(13) KPC przesądza również o charakterze postępowania kasacyjnego - jest to kontrola prawidłowości stosowania prawa, a nie kolejne, trzecie rozpoznanie sprawy pod względem faktycznym.
Przykład
Strona przegrała sprawę o zapłatę wynagrodzenia z umowy o dzieło, a sąd drugiej instancji ustalił, że dzieło zostało wykonane wadliwie. W skardze kasacyjnej strona zarzuca wyłącznie naruszenie przepisów o odpowiedzialności za wady dzieła i jednocześnie dołącza nową opinię prywatną oraz zeznania świadka, który wcześniej nie występował w sprawie. Sąd Najwyższy pominie ten materiał, ponieważ w postępowaniu kasacyjnym nie można powoływać nowych faktów i dowodów, a ustalenie o wadliwości dzieła pozostaje wiążące. Rozpozna natomiast zarzut naruszenia prawa materialnego, oceniając, czy do tak ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosowano przepisy.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest traktowanie skargi kasacyjnej jako trzeciej instancji, w której można od nowa dowodzić przebiegu zdarzeń. Drugi typowy błąd to zbyt wąskie oznaczenie zakresu zaskarżenia lub pominięcie istotnego zarzutu - Sąd Najwyższy nie uzupełni skargi za stronę, poza wypadkiem nieważności postępowania. Nie należy też mylić nowego uzasadnienia podstaw kasacyjnych z powołaniem nowych podstaw; § 3 dopuszcza jedynie to pierwsze. Warto również pamiętać, że związanie ustaleniami faktycznymi nie wyklucza podnoszenia zarzutów naruszenia przepisów postępowania, jeżeli spełniają one wymagania stawiane podstawom kasacyjnym. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, zwłaszcza że skargę kasacyjną sporządza profesjonalny pełnomocnik.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
