Art. 362¹.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 362(1) KPC zawiera krótką, ale bardzo pojemną regułę: do postanowień referendarza sądowego stosuje się odpowiednio przepisy o postanowieniach sądu. Oznacza to, że ustawodawca nie tworzy odrębnego, samodzielnego reżimu dla orzeczeń wydawanych przez referendarza, lecz odsyła do rozwiązań już istniejących w Kodeksie postępowania cywilnego. Odpowiednie stosowanie polega na tym, że część przepisów znajduje zastosowanie wprost, część z modyfikacjami wynikającymi z pozycji ustrojowej referendarza, a część w ogóle nie może być zastosowana, gdy kłóci się z charakterem jego czynności. Dzięki temu do postanowień referendarza odnoszą się zasady dotyczące między innymi formy i treści postanowienia, jego uzasadniania, doręczania, prostowania oczywistych omyłek, uzupełniania oraz związania wydanym orzeczeniem. Przepis pełni więc funkcję techniczno-porządkującą i zapobiega lukom w regulacji.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 362(1) KPC znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy w postępowaniu cywilnym czynność orzeczniczą podejmuje referendarz sądowy w granicach powierzonych mu ustawowo zadań. W praktyce chodzi przede wszystkim o czynności w postępowaniu wieczystoksięgowym, w sprawach rejestrowych, w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych i ustanawiania pełnomocnika z urzędu, w postępowaniu upominawczym, elektronicznym postępowaniu upominawczym czy przy ustalaniu wynagrodzeń i wydatków. Za każdym razem, gdy pojawia się pytanie, jakie wymogi powinno spełniać takie postanowienie, w jaki sposób jest doręczane albo czy podlega sprostowaniu, odpowiedzi szuka się w przepisach o postanowieniach sądu, odczytywanych z uwzględnieniem specyfiki pracy referendarza. Przepis nie rozstrzyga natomiast, jakie sprawy referendarz może w ogóle prowadzić - to wynika z odrębnych regulacji.

Przykład

Referendarz sądowy oddala wniosek strony o zwolnienie od kosztów sądowych i wydaje w tej sprawie postanowienie. Strona zastanawia się, czy takie rozstrzygnięcie powinno zawierać uzasadnienie oraz czy można żądać sprostowania błędnie wpisanego imienia. Odpowiedzi dostarcza właśnie art. 362(1) KPC: skoro do postanowień referendarza stosuje się odpowiednio przepisy o postanowieniach sądu, to również w tym wypadku obowiązują reguły dotyczące uzasadniania, doręczania i prostowania oczywistych omyłek pisarskich. Strona nie musi więc szukać osobnych, specjalnych przepisów przewidzianych wyłącznie dla referendarzy.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest utożsamianie referendarza z sędzią i zakładanie, że wszystkie przepisy stosuje się bez żadnych modyfikacji - odesłanie jest odpowiednie, a nie dosłowne. Drugim nieporozumieniem jest wywodzenie z art. 362(1) KPC zakresu kompetencji referendarza, podczas gdy przepis dotyczy wyłącznie reżimu prawnego jego postanowień. Trzecim - przekonanie, że orzeczenia referendarza są niezaskarżalne; tryb ich kwestionowania regulują odrębne przepisy o skardze na orzeczenie referendarza. Zdarza się także mylenie postanowień referendarza z jego zarządzeniami, które są odrębną kategorią czynności. W konkretnej sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.