Art. 349.

Co stanowi przepis

Art. 349 KPC reguluje sytuację, w której pozwany, który wcześniej wniósł sprzeciw od wyroku zaocznego, rezygnuje z dalszego popierania tego środka zaskarżenia i cofa sprzeciw. Zgodnie z § 1 sąd bada wówczas, czy cofnięcie jest dopuszczalne, a jeżeli uzna, że tak, umarza postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu. Umorzenie dotyczy wyłącznie tego wycinka postępowania, który został zainicjowany sprzeciwem, a nie całej sprawy - sam wyrok zaoczny pozostaje w obrocie. O kosztach sąd orzeka wtedy tak jak przy cofnięciu pozwu, czyli stosując reguły przewidziane dla strony, która rezygnuje z popierania swojego żądania. Ostatnie zdanie § 1 wskazuje najważniejszy skutek: wyrok zaoczny staje się prawomocny. Paragraf 2 nakazuje odpowiednie stosowanie art. 203 § 4 KPC, co oznacza, że sąd może uznać cofnięcie sprzeciwu za niedopuszczalne, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, iż czynność ta jest sprzeczna z prawem, zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie dopiero wtedy, gdy w sprawie zapadł wyrok zaoczny, a pozwany skutecznie wniósł od niego sprzeciw. Jeżeli następnie pozwany składa oświadczenie o cofnięciu sprzeciwu - najczęściej w piśmie procesowym albo do protokołu rozprawy - sąd nie umarza automatycznie postępowania, lecz najpierw kontroluje dopuszczalność tej czynności. Kontrola ta odbywa się przez pryzmat art. 203 § 4 KPC stosowanego odpowiednio, a więc sąd może odmówić uwzględnienia cofnięcia, gdy dostrzeże, że prowadziłoby ono do skutków sprzecznych z prawem lub zasadami współżycia społecznego. Dopiero uznanie cofnięcia za dopuszczalne otwiera drogę do umorzenia postępowania i uprawomocnienia się wyroku zaocznego.

Przykład

Przedsiębiorca został pozwany o zapłatę i nie stawił się na rozprawę, wskutek czego zapadł wyrok zaoczny zasądzający od niego dochodzoną kwotę. Pozwany wniósł sprzeciw, ale w toku dalszych rozmów z powodem doszedł do wniosku, że roszczenie jest zasadne i dalsze prowadzenie sporu jedynie zwiększy jego koszty. Składa więc pismo o cofnięciu sprzeciwu; sąd uznaje tę czynność za dopuszczalną, umarza postępowanie wywołane sprzeciwem i orzeka o kosztach według reguł właściwych dla cofnięcia pozwu. Wyrok zaoczny staje się prawomocny, a powód może wystąpić o nadanie mu klauzuli wykonalności.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że cofnięcie sprzeciwu powoduje umorzenie całego postępowania i unicestwienie wyroku zaocznego. Tak nie jest - umorzeniu podlega wyłącznie postępowanie wywołane sprzeciwem, a wyrok zaoczny nie tylko pozostaje w mocy, lecz staje się prawomocny. Drugie nieporozumienie dotyczy kosztów: strona cofająca sprzeciw bywa zaskoczona, że stosuje się do niej zasady jak przy cofnięciu pozwu. Trzecim błędem jest założenie, że oświadczenie o cofnięciu zawsze wiąże sąd, podczas gdy art. 349 § 2 KPC pozwala na jego zakwestionowanie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ skutki cofnięcia sprzeciwu są trwałe i trudne do odwrócenia.