Art. 348.

Artykuł 348 Kodeksu postępowania cywilnego wskazuje, iż koszty rozprawy zaocznej oraz sprzeciwu wobec wyroku zaocznego ponosi pozwany, niezależnie od tego, czy wyrok ten zostanie potem uchylony. Oznacza to, że nawet po uchyleniu wyroku zaocznego przez sąd, ciężar finansowy rozprawy spoczywa na stronie pozwanej. Wyjątki od tej zasady dotyczą sytuacji, gdy niestawiennictwo pozwanego na rozprawie zaocznej było niezawinione, czyli gdy pozwany nie mógł w niej uczestniczyć z przyczyn niezależnych od siebie, lub gdy przed rozprawą do akt sprawy nie zostały dołączone wyjaśnienia pozwanego przesłane do sądu. Wówczas to nie ponosi on kosztów rozprawy.

Przepis ma zastosowanie przede wszystkim w postępowaniu zaocznym, które toczy się, gdy pozwany nie odpowiada na pozew i nie stawia się na rozprawę. W takich sytuacjach sąd wydaje wyrok zaoczny, a pozwany ma prawo zgłosić sprzeciw wobec tego wyroku w określonym terminie. Art. 348 KPC ustala, kto pokrywa koszty związane z tym postępowaniem, a więc koszty rozprawy i ewentualnego sprzeciwu. Przepis określa, że kosztów tych generalnie ponosi pozwany, z zastrzeżeniem wspomnianych wyjątków. W praktyce oznacza to, że winę i koszty ponosi osoba nieuczestnicząca w sprawie przez swoją nieobecność, chyba że brak stawiennictwa był usprawiedliwiony.

Przykładowa sytuacja stosowania art. 348 KPC to sprawa, w której pozwany nie odbierał korespondencji sądowej, przez co nie stawił się na rozprawę zaoczną. Sąd wydał wyrok zaoczny i nałożono na pozwanego obowiązek pokrycia kosztów rozprawy. Pozwany następnie wniósł sprzeciw, jednak wyrok został uchylony. Zgodnie z art. 348 KPC, mimo uchylenia wyroku, koszt rozprawy pozostaje po stronie pozwanego, ponieważ nieobecność była jego zawinieniem, a do akt nie dołączono wcześniej żadnych jego wyjaśnień. Zatem podstawowa zasada odpowiedzialności finansowej pozostaje niezmieniona.

Częstym błędem przy stosowaniu artykułu 348 jest nieuwzględnienie, że poniesienie kosztów rozprawy zaocznej i sprzeciwu nie jest uzależnione od ostatecznego wyniku postępowania. Dopiero gdy niestawiennictwo jest usprawiedliwione lub dostarczone zostały przed rozprawą wyjaśnienia, pozwany może uniknąć tego obowiązku. Niezrozumienie tych przesłanek prowadzi do błędnego przekonania, że uchylenie wyroku zaocznego automatycznie zwalnia z kosztów postępowania. Artykuł 348 wskazuje wyraźnie, że tak nie jest. W przypadku indywidualnych wątpliwości lub szczególnych okoliczności warto skonsultować się z prawnikiem, który pomoże właściwie rozumieć i stosować ten przepis.