Co stanowi przepis
Art. 336 KPC odpowiada na pytanie o moment, w którym rygor natychmiastowej wykonalności zaczyna wywoływać skutki. Zgodnie z jego treścią rygor obowiązuje od chwili ogłoszenia wyroku lub postanowienia, którym został nadany. Jeżeli natomiast ogłoszenia orzeczenia nie było, momentem początkowym jest chwila podpisania sentencji orzeczenia. Przepis nie decyduje więc o tym, czy rygor w ogóle zostanie nadany - to wynika z innych regulacji Kodeksu postępowania cywilnego - lecz wyłącznie o punkcie w czasie, od którego orzeczenie objęte rygorem może być wykonywane mimo braku prawomocności. Ma to znaczenie praktyczne, ponieważ przesądza, od kiedy tytuł wykonawczy oparty na takim orzeczeniu może wywoływać skutki wobec zobowiązanego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 336 KPC znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy sąd nadał orzeczeniu rygor natychmiastowej wykonalności - niezależnie od tego, czy nastąpiło to z urzędu, czy na wniosek strony. Pierwszy z opisanych w przepisie momentów, czyli ogłoszenie, dotyczy typowej sytuacji, w której sąd ogłasza wyrok lub postanowienie na posiedzeniu. Drugi moment, czyli podpisanie sentencji, obejmuje przypadki, w których orzeczenie w danym trybie nie jest ogłaszane. W obu wariantach skutek następuje z mocy samego prawa, bez potrzeby dokonywania dodatkowych czynności przez stronę. Data początkowa wynikająca z art. 336 KPC jest przy tym niezależna od tego, kiedy strona otrzyma odpis orzeczenia z uzasadnieniem.
Przykład
Sąd rozpoznaje sprawę o zapłatę zaległego wynagrodzenia i na rozprawie ogłasza wyrok zasądzający świadczenie, nadając mu w części rygor natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z art. 336 KPC rygor obowiązuje już od chwili tego ogłoszenia, a nie dopiero od dnia doręczenia stronom odpisu wyroku czy od upływu terminu na apelację. Oznacza to, że powód może podjąć dalsze kroki zmierzające do wykonania orzeczenia w zakresie objętym rygorem, choć wyrok nie jest jeszcze prawomocny. Gdyby w danym układzie procesowym orzeczenie nie było ogłaszane, decydująca byłaby chwila podpisania sentencji przez skład orzekający.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest utożsamianie rygoru natychmiastowej wykonalności z prawomocnością orzeczenia - to dwie różne kategorie i orzeczenie objęte rygorem nadal może zostać zaskarżone. Drugim nieporozumieniem jest przekonanie, że rygor zaczyna działać dopiero po doręczeniu orzeczenia stronie przegrywającej; art. 336 KPC wiąże skutek z ogłoszeniem albo podpisaniem sentencji. Mylące bywa też założenie, że sama data początkowa rygoru wystarcza do wszczęcia egzekucji - do tego niezbędne są dalsze czynności przewidziane przepisami o postępowaniu egzekucyjnym. Wreszcie rygor nie obejmuje automatycznie całego rozstrzygnięcia, lecz tylko tę część, której sąd go nadał. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni skutki nadanego rygoru w konkretnym stanie faktycznym.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.