Co stanowi przepis
Art. 335 KPC wprowadza dwa zakazy nadawania wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności. Zgodnie z § 1 sąd nie orzeknie natychmiastowej wykonalności - i to nawet wtedy, gdy powód zaoferuje zabezpieczenie - jeżeli wskutek wykonania wyroku mogłaby powstać dla pozwanego niepowetowana szkoda. Chodzi więc o taki uszczerbek, którego późniejsze naprawienie byłoby niemożliwe albo bardzo utrudnione, gdyby wyrok został następnie zmieniony lub uchylony. Wyjątek dotyczy wyroków zasądzających alimenty: zakaz nie obejmuje ich w tych granicach, w jakich sąd nadaje rygor natychmiastowej wykonalności z urzędu. Paragraf 2 dodaje drugi zakaz o charakterze bezwzględnym - natychmiastowa wykonalność nie zostanie orzeczona, także za zabezpieczeniem, w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis działa na etapie wyrokowania, gdy sąd rozważa, czy orzeczenie ma podlegać wykonaniu jeszcze przed jego uprawomocnieniem się. Znajduje zastosowanie zarówno wtedy, gdy o rygor wnosi strona powodowa, jak i wtedy, gdy sąd rozważa jego nadanie z urzędu. Pierwsza przesłanka wymaga oceny skutków przymusowego wykonania wyroku po stronie pozwanego, a nie samej wysokości zasądzonej kwoty. Druga przesłanka ma charakter podmiotowy: wystarczy, że stroną pozwaną jest Skarb Państwa, aby rygor był niedopuszczalny, niezależnie od okoliczności sprawy. W obu wypadkach zaoferowanie przez powoda zabezpieczenia nie usuwa zakazu.
Przykład
Przedsiębiorca przegrywa w pierwszej instancji sprawę o zapłatę znacznej kwoty, a jedynym jego majątkiem jest hala produkcyjna, w której prowadzi działalność. Natychmiastowe wykonanie wyroku mogłoby oznaczać sprzedaż hali i faktyczne zakończenie działalności, czego nie dałoby się odwrócić, gdyby sąd odwoławczy zmienił orzeczenie. W takiej sytuacji sąd, stosując art. 335 § 1 KPC, może uznać, że grozi niepowetowana szkoda i odmówić nadania rygoru, nawet jeśli powód proponuje zabezpieczenie. Inaczej byłoby w sprawie o alimenty, gdzie rygor nadawany z urzędu nie podlega temu ograniczeniu.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że zaoferowanie zabezpieczenia zawsze otwiera drogę do natychmiastowej wykonalności - art. 335 KPC wprost temu przeczy. Drugim jest utożsamianie niepowetowanej szkody z każdą dolegliwością finansową; chodzi o skutki nieodwracalne lub trudne do naprawienia, a nie o zwykłą uciążliwość zapłaty. Trzecim nieporozumieniem jest sądzenie, że zakaz z § 2 dopuszcza wyjątki - w sprawach przeciwko Skarbowi Państwa rygor jest wyłączony. Wreszcie strony bywają przekonane, że brak rygoru oznacza oddalenie powództwa, tymczasem wyrok pozostaje w mocy i będzie wykonalny po uprawomocnieniu się. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realne skutki wykonania wyroku.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.