Art. 332.

Co stanowi przepis

Art. 332 KPC reguluje moment, od którego sąd zostaje związany własnym wyrokiem, oraz jedyny wyjątek pozwalający sądowi pierwszej instancji ten wyrok uchylić. Zgodnie z § 1 sąd jest związany wydanym wyrokiem od chwili jego ogłoszenia, a jeżeli wyrok zapadł na posiedzeniu niejawnym - od chwili podpisania sentencji. Związanie oznacza, że sąd nie może już zmienić treści rozstrzygnięcia, poprawić jego kierunku ani wydać w tej samej sprawie odmiennego orzeczenia co do istoty. Paragraf 2 przewiduje odstępstwo: jeżeli powód cofnie pozew przed uprawomocnieniem się wyroku albo przed przedstawieniem akt z apelacją sądowi drugiej instancji, i jednocześnie zrzeknie się dochodzonego roszczenia (a za zgodą pozwanego także bez takiego zrzeczenia), sąd pierwszej instancji uchyla postanowieniem swój wyrok i umarza postępowanie. Warunkiem jest uznanie przez sąd, że cofnięcie pozwu jest dopuszczalne.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Paragraf 1 działa w każdej sprawie cywilnej zakończonej wyrokiem i wyznacza granicę swobody sądu: po ogłoszeniu wyroku ewentualne korekty możliwe są wyłącznie w trybach szczególnych, takich jak sprostowanie oczywistych omyłek, uzupełnienie lub wykładnia wyroku. Paragraf 2 wchodzi w grę tylko w wąskim oknie czasowym - dopóki wyrok nie stał się prawomocny i dopóki akta z apelacją nie zostały przedstawione sądowi odwoławczemu. Konieczne jest oświadczenie powoda o cofnięciu pozwu połączone ze zrzeczeniem się roszczenia albo, w braku zrzeczenia, zgoda pozwanego. Sąd bada ponadto, czy cofnięcie nie jest sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub czy nie zmierza do obejścia prawa.

Przykład

Powód wygrał w pierwszej instancji sprawę o zapłatę 40 000 zł, a pozwany złożył apelację. Zanim akta trafiły do sądu drugiej instancji, strony zawarły porozumienie pozasądowe i pozwany dobrowolnie uregulował uzgodnioną kwotę. Powód złożył pismo cofające pozew wraz ze zrzeczeniem się roszczenia. Sąd pierwszej instancji, uznając takie cofnięcie za dopuszczalne, wydał postanowienie uchylające własny wyrok i umorzył postępowanie, dzięki czemu spór zakończył się bez rozpoznawania apelacji.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że sąd może po ogłoszeniu wyroku "przemyśleć sprawę" i zmienić rozstrzygnięcie - art. 332 § 1 KPC to wyklucza, a droga do zmiany prowadzi wyłącznie przez środki zaskarżenia. Drugim jest mylenie związania wyrokiem z jego prawomocnością; wyrok wiąże sąd od ogłoszenia, choć prawomocny staje się dopiero później. Trzecim nieporozumieniem jest założenie, że samo cofnięcie pozwu automatycznie unicestwia wyrok - potrzebne jest zrzeczenie się roszczenia albo zgoda pozwanego, a nadto ocena sądu co do dopuszczalności takiej czynności. Zdarza się też przeoczenie terminu, bo po przedstawieniu akt sądowi drugiej instancji uprawnienie z § 2 nie przysługuje już sądowi pierwszej instancji. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni realia konkretnego postępowania.