Co stanowi przepis
Art. 284 KPC określa, w jaki sposób sąd zapewnia biegłemu materiał niezbędny do sporządzenia opinii oraz w jakiej formie biegły może uczestniczyć w czynnościach procesowych. Zgodnie z § 1 sąd może zarządzić przedstawienie biegłemu akt sprawy - ale tylko w niezbędnym zakresie - albo przedmiotu oględzin, a także zarządzić, aby biegły był obecny przy przeprowadzaniu dowodu lub brał w nim czynny udział. Paragraf 2 dopuszcza, by akta sprawy lub ich kopie były udostępniane za pośrednictwem portalu informacyjnego, jednak wyłącznie biegłemu wpisanemu na listę biegłych sądowych. Paragraf 3 nakazuje sądowi zarządzić przeprowadzenie czynności z udziałem biegłego na sali sądowej, jeżeli strona złoży uzasadniony wniosek albo gdy wiarygodność opinii przedstawianej podczas posiedzenia zdalnego budzi wątpliwości. Przepis jest więc narzędziem organizacyjnym, które ma zapewnić rzetelność i sprawność dowodu z opinii biegłego.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 284 KPC znajduje zastosowanie po dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego, gdy okazuje się, że samo postanowienie dowodowe nie wystarcza do wykonania zleconego zadania. Sąd sięga po ten przepis, gdy biegły do wydania opinii potrzebuje dokumentów zgromadzonych w aktach, dostępu do rzeczy podlegającej oględzinom albo bezpośredniej obserwacji przebiegu innego dowodu, na przykład przesłuchania świadka. Decyzja o zakresie udostępnianych akt należy do sądu i powinna być ograniczona do tego, co rzeczywiście konieczne dla wykonania zlecenia. Udostępnienie akt przez portal informacyjny jest rozwiązaniem technicznym zarezerwowanym dla biegłych z listy biegłych sądowych, co oznacza, że biegły powołany ad hoc otrzymuje materiał w inny sposób. Z kolei § 3 uruchamia się w realiach posiedzeń zdalnych, gdy konieczne staje się przeniesienie czynności do sali sądowej.
Przykład
W sprawie o zapłatę odszkodowania za wadliwie wykonany remont sąd dopuszcza dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa. Biegły zgłasza, że do oceny sprawy potrzebuje umowy, kosztorysu i protokołów odbioru znajdujących się w aktach, a także oględzin lokalu. Sąd na podstawie art. 284 § 1 KPC zarządza przedstawienie biegłemu akt w zakresie tych dokumentów oraz umożliwia mu udział w oględzinach mieszkania, a ponieważ biegły figuruje na liście biegłych sądowych, akta udostępniono przez portal informacyjny. Gdy w toku posiedzenia zdalnego pojawiają się wątpliwości co do tego, czy opinię przedstawia rzeczywiście powołany biegły i czy odpowiada samodzielnie, sąd zarządza przeprowadzenie czynności na sali sądowej.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że biegły ma automatyczny i pełny dostęp do akt - dostęp wymaga zarządzenia sądu i ogranicza się do zakresu niezbędnego. Drugim jest założenie, że udział biegłego w przeprowadzeniu innego dowodu oznacza prawo do zadawania pytań w dowolnym zakresie; ramy tego udziału wyznacza sąd. Trzecim nieporozumieniem jest twierdzenie, że każdy wniosek strony wymusza czynność na sali sądowej - wniosek musi być uzasadniony. Nie należy też mylić udostępnienia akt przez portal informacyjny z ogólnym prawem wglądu do akt, ponieważ dotyczy ono wyłącznie biegłych wpisanych na listę. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
