Art. 282.

Co stanowi przepis

Art. 282 KPC reguluje instytucję przyrzeczenia składanego przez biegłego powołanego w postępowaniu cywilnym. Paragraf 1 podaje dosłowne brzmienie roty: biegły, świadomy znaczenia swoich słów i odpowiedzialności przed prawem, przyrzeka uroczyście, że powierzone mu obowiązki wykona z całą sumiennością i bezstronnością. Przyrzeczenie ma być złożone przed rozpoczęciem czynności, a więc zanim biegły przystąpi do badania materiału i formułowania wniosków. Paragraf 1[1] dopuszcza uproszczoną formę: biegły, któremu zlecono sporządzenie opinii pisemnej, może złożyć przyrzeczenie przez podpisanie jego tekstu i załączenie go do opinii. Paragraf 1[2] przewiduje, że od biegłego wpisanego na listę biegłych sądowych przyrzeczenia się nie odbiera - taki biegły powołuje się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu go w tym charakterze. Paragraf 2 nakazuje w pozostałym zakresie stosować odpowiednio przepisy o przyrzeczeniu świadków.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy sąd dopuszcza dowód z opinii biegłego i powołuje konkretną osobę do jej wydania. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch sytuacji: biegły powołany ad hoc, spoza listy biegłych sądowych, składa przyrzeczenie w danej sprawie, natomiast biegły z listy już go nie powtarza. Forma zależy od sposobu wykonania zlecenia: przy opinii ustnej na rozprawie przyrzeczenie odbiera sąd, przy opinii pisemnej wystarczy podpisany tekst roty dołączony do dokumentu. Odesłanie z § 2 pozwala stosować odpowiednio rozwiązania znane z przesłuchania świadków, w tym zasady dotyczące technicznego przebiegu odbierania przyrzeczenia.

Przykład

W sprawie o zapłatę z tytułu wad wykonanego remontu sąd dopuszcza dowód z opinii biegłego z zakresu budownictwa. Powołany zostaje inżynier, który nie figuruje na liście biegłych sądowych, a jego zadaniem jest sporządzenie opinii pisemnej po oględzinach lokalu. Zamiast stawiać się na rozprawie wyłącznie w celu złożenia przyrzeczenia, inżynier podpisuje tekst roty i dołącza go do opinii przesłanej do sądu. Gdyby jednak sąd powołał biegłego wpisanego na listę biegłych sądowych, żadnej z tych czynności by nie było - taki biegły powołuje się na przyrzeczenie złożone przy ustanowieniu.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że każdy biegły musi na rozprawie powtarzać rotę przyrzeczenia; art. 282 KPC wyraźnie zwalnia z tego biegłych z listy sądowej. Mylnie sądzi się także, że brak przyrzeczenia oznacza automatycznie brak odpowiedzialności biegłego za rzetelność opinii - obowiązek sumienności i bezstronności wynika z samej roli procesowej, a nie wyłącznie z aktu przyrzeczenia. Nieporozumieniem jest też traktowanie podpisu pod opinią jako równoznacznego z przyrzeczeniem, gdy tekst roty nie został odrębnie podpisany i załączony. Wreszcie strony niekiedy zakładają, że mogą żądać ponownego odebrania przyrzeczenia jako sposobu podważenia opinii, podczas gdy zarzuty merytoryczne zgłasza się w innym trybie. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni znaczenie ewentualnych uchybień proceduralnych.