Art. 278¹.

Co stanowi przepis

Art. 278[1] KPC przewiduje, że sąd może dopuścić dowód z opinii sporządzonej na zlecenie organu władzy publicznej w innym postępowaniu przewidzianym przez ustawę. Chodzi zatem o opinię, która nie powstała na potrzeby toczącej się sprawy cywilnej, lecz została wcześniej przygotowana w innym, odrębnym postępowaniu prowadzonym na podstawie przepisów ustawy. Przepis posługuje się sformułowaniem "może", co oznacza, że skorzystanie z takiej opinii jest pozostawione ocenie sądu, a nie stanowi jego obowiązku. Norma ta upraszcza postępowanie dowodowe, ponieważ pozwala uniknąć powielania kosztownych i czasochłonnych czynności, jeżeli wiadomości specjalne zostały już zebrane w wiarygodny sposób. Opinia dopuszczona na tej podstawie staje się materiałem dowodowym sprawy i podlega swobodnej ocenie sądu na zasadach ogólnych.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 278[1] KPC wymaga, aby opinia powstała na zlecenie organu władzy publicznej, a więc podmiotu działającego w ramach kompetencji publicznoprawnych, oraz aby została sporządzona w postępowaniu, które przewiduje ustawa. Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy rozstrzygnięcie sprawy cywilnej wymaga wiadomości specjalnych, a dostępna już opinia dotyczy tych samych lub zbieżnych okoliczności. Sąd ocenia, czy taka opinia jest przydatna, aktualna i wystarczająco pełna dla potrzeb rozpoznawanej sprawy. Jeżeli uzna, że opinia nie odpowiada na istotne pytania albo dotyczy innego stanu faktycznego, może dopuścić dowód z opinii biegłego powołanego w toczącym się postępowaniu.

Przykład

W sprawie o odszkodowanie za uszkodzenie budynku strona powołuje się na opinię techniczną sporządzoną wcześniej na zlecenie organu nadzoru budowlanego w postępowaniu administracyjnym. Opinia zawiera ustalenia dotyczące przyczyn pęknięć konstrukcji i zakresu uszkodzeń. Sąd, działając na podstawie art. 278[1] KPC, może dopuścić dowód z tej opinii zamiast od razu powoływać nowego biegłego. Jeżeli jednak strony zgłoszą uzasadnione zastrzeżenia co do metodologii albo pojawią się nowe okoliczności, sąd nadal może zdecydować o przeprowadzeniu dowodu z opinii biegłego sądowego.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że opinia z innego postępowania wiąże sąd cywilny. Tak nie jest, ponieważ podlega ona ocenie na równi z innymi dowodami i może zostać uznana za niewystarczającą. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie każdej prywatnej ekspertyzy z opinią, o której mowa w art. 278[1] KPC, podczas gdy przepis wymaga, aby zlecającym był organ władzy publicznej działający w postępowaniu ustawowym. Trzecim błędem jest założenie, że dopuszczenie takiej opinii wyklucza późniejsze powołanie biegłego, co również nie odpowiada treści przepisu. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni przydatność konkretnej opinii i sposób jej powołania.