Art. 277 Kodeksu postępowania cywilnego określa zasady dotyczące praw świadka w zakresie zwrotu poniesionych wydatków oraz rekompensaty za utratę zarobku. W szczególności przepis przyznaje świadkowi prawo do żądania zwrotu wydatków, które były konieczne do stawiennictwa przed sądem, a także wynagrodzenia za utracony zarobek w związku z uczestnictwem w postępowaniu. Ponadto przewodniczący składu sądowego ma uprawnienie do przyznania świadkowi zaliczki, która ma pokryć koszty podróży i utrzymania w miejscu przesłuchania. Oznacza to, że świadek nie powinien ponosić finansowej szkody z powodu wezwania go do sądu, a sąd może aktywnie wspierać świadka w poniesionych kosztach, udzielając mu środków na pokrycie bieżących wydatków.
Przepis ma zastosowanie zawsze, gdy dana osoba zostaje wezwana jako świadek do stawienia się w sądzie i ponosi wydatki z tego tytułu lub traci zarobek na skutek uczestnictwa w rozprawie. Przewodniczący składu sądowego może działanie takie podjąć z własnej inicjatywy lub na wniosek świadka. Opisane prawa przysługują zarówno w drodze powództwa, jak i w innych postępowaniach prowadzonych przed sądem cywilnym, a także mają na celu zabezpieczenie interesów świadka oraz zapewnienie jego pełnej współpracy.
Praktyczny przykład: osoba wezwana na rozprawę jako świadek musi dojechać na drugi koniec miasta, ponosząc koszty biletu oraz tracąc dzień pracy, gdyż jest zatrudniona na umowę o pracę. Na podstawie art. 277 KPC może żądać zwrotu kosztów przejazdu, a także wypłaty wynagrodzenia za utracony zarobek. Jeżeli zawczasu zgłosi potrzebę, przewodniczący może przyznać jej zaliczkę, która ułatwi pokrycie wydatków podróży oraz utrzymania podczas całego procesu przesłuchania.
Do najczęstszych błędów przy stosowaniu art. 277 KPC należy mylne rozumienie zakresu wydatków, które można zwrócić – muszą one mieć charakter konieczny i być bezpośrednio związane ze stawiennictwem. Często też nie jest uwzględniany fakt, że wynagrodzenie za utracony zarobek musi być rzeczywiście uzasadnione i udokumentowane. Innym nieporozumieniem jest pomijanie możliwości uzyskania zaliczki na koszty, co może prowadzić do trudności finansowych świadka przed i w trakcie rozprawy. Warto pamiętać, że przepisy te mają na celu ochronę świadka i zachęcanie do współpracy, a w indywidualnych sprawach wątpliwości zawsze powinno się konsultować z prawnikiem, aby skutecznie korzystać z przysługujących praw.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
