Co dokładnie stanowi przepis
Art. 1833a KPC opisuje sposób, w jaki mediator wykonuje swoje zadanie. Przepis stanowi, że mediator prowadzi mediację, wykorzystując różne metody zmierzające do polubownego rozwiązania sporu. Wśród tych metod ustawa wprost wymienia wspieranie stron w formułowaniu przez nie propozycji ugodowych, czyli pomoc w tym, aby to same strony wypracowały treść porozumienia. Druga część przepisu przewiduje, że na zgodny wniosek stron mediator może wskazać sposoby rozwiązania sporu, przy czym takie wskazania nie są dla stron wiążące. Norma ta łączy zatem model mediacji nakierowanej na komunikację stron z możliwością bardziej aktywnej, ewaluacyjnej roli mediatora, ale tylko wtedy, gdy obie strony sobie tego życzą.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Art. 1833a KPC znajduje zastosowanie w każdej mediacji prowadzonej na podstawie przepisów Kodeksu postępowania cywilnego, zarówno wtedy, gdy strony zawarły umowę o mediację, jak i wtedy, gdy sąd skierował je do mediacji. Przepis wyznacza granice aktywności mediatora: co do zasady ma on ułatwiać rozmowę i pomagać w konstruowaniu propozycji, a nie narzucać rozstrzygnięcia. Warunkiem przejścia do wskazywania konkretnych sposobów zakończenia sporu jest zgodny wniosek stron, a więc stanowisko obu z nich, a nie tylko jednej. Nawet po złożeniu takiego wniosku propozycje mediatora zachowują charakter niewiążący, co oznacza, że żadna ze stron nie musi ich przyjąć. Przepis ten należy czytać łącznie z innymi regułami mediacji, w tym dotyczącymi bezstronności mediatora i poufności postępowania.
Przykład zastosowania
Dwaj przedsiębiorcy spierają się o rozliczenie zakończonej współpracy i trafiają do mediacji po skierowaniu sprawy przez sąd. Mediator najpierw prowadzi rozmowy w formule wspierającej: pomaga uporządkować kwestie sporne, dopytuje o interesy obu stron i zachęca je do samodzielnego sformułowania propozycji rozłożenia zapłaty na raty. Gdy rozmowy grzęzną, obie strony zgodnie proszą mediatora, aby przedstawił własną propozycję rozwiązania. Mediator, działając w granicach art. 1833a KPC, wskazuje możliwy wariant rozliczenia, zaznaczając wyraźnie, że jest to jedynie sugestia, której strony nie muszą zaakceptować.
Częste nieporozumienia
Najczęstszym błędem jest traktowanie mediatora jak arbitra lub sędziego, który ma orzec, kto ma rację. Przepis nie daje mediatorowi kompetencji do rozstrzygnięcia sporu, lecz jedynie do wspierania stron i - na ich zgodny wniosek - do przedstawienia niewiążących propozycji. Kolejnym nieporozumieniem jest przekonanie, że wystarczy prośba jednej strony, aby mediator zaproponował rozwiązanie; ustawa wymaga wniosku zgodnego. Mylne jest także założenie, że propozycja mediatora przesądza wynik ewentualnego procesu - dopiero ugoda zawarta przez strony wywołuje skutki prawne. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni okoliczności konkretnego sporu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
