Art. 183¹⁵.

Co stanowi przepis

Art. 183(15) KPC przesądza o skutkach prawnych ugody zawartej w postępowaniu mediacyjnym. Zgodnie z § 1 taka ugoda, po jej zatwierdzeniu przez sąd, ma moc prawną ugody zawartej przed sądem. Oznacza to, że porozumienie wypracowane przy udziale mediatora, a więc poza salą rozpraw, po przejściu przez sądową kontrolę wywołuje takie same skutki, jak gdyby strony zawarły je bezpośrednio przed sądem. Druga norma zawarta w § 1 dotyczy sytuacji, w której ugoda podlega wykonaniu w drodze egzekucji: jeżeli sąd zatwierdził ją przez nadanie klauzuli wykonalności, ugoda staje się tytułem wykonawczym. Paragraf 2 zastrzega natomiast, że przepis ten nie uchybia przepisom o szczególnej formie czynności prawnej, a więc wymogi formy pozostają aktualne mimo mediacyjnego trybu zawarcia porozumienia.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy strony zakończyły mediację zawarciem ugody, a następnie została ona poddana kontroli sądu w trybie przewidzianym w Kodeksie postępowania cywilnego. Dotyczy to zarówno mediacji prowadzonej na podstawie umowy stron, jak i mediacji, do której strony zostały skierowane przez sąd w toku sprawy. Kluczowe jest rozróżnienie dwóch trybów zatwierdzenia: zatwierdzenia postanowieniem, gdy ugoda nie nadaje się do egzekucji, oraz zatwierdzenia przez nadanie klauzuli wykonalności, gdy ugoda podlega wykonaniu. Sama ugoda, dopóki nie zostanie zatwierdzona, wiąże strony jako porozumienie, ale nie ma jeszcze mocy zrównanej z ugodą sądową w rozumieniu art. 183(15) KPC.

Przykład

Dwaj przedsiębiorcy spierają się o zapłatę wynagrodzenia za wykonaną usługę. W mediacji ustalają, że dłużnik zapłaci uzgodnioną kwotę w trzech ratach w oznaczonych terminach, a wierzyciel zrzeka się dalszych roszczeń z tej umowy. Ugoda zostaje przekazana sądowi, który zatwierdza ją przez nadanie klauzuli wykonalności. Gdy dłużnik nie zapłaci drugiej raty, wierzyciel nie musi wytaczać powództwa - dysponuje tytułem wykonawczym i może od razu złożyć wniosek egzekucyjny do komornika.

Częste nieporozumienia

Najczęstszy błąd polega na przyjęciu, że sama ugoda podpisana przed mediatorem jest już tytułem wykonawczym i wystarcza do wszczęcia egzekucji. Tak nie jest - konieczne jest zatwierdzenie przez sąd, a dla egzekucji zatwierdzenie w postaci nadania klauzuli wykonalności. Drugie nieporozumienie dotyczy formy: § 2 wyraźnie wskazuje, że zatwierdzenie ugody nie zastępuje wymogu szczególnej formy czynności prawnej, jeżeli przepisy taką formę przewidują, na przykład dla przeniesienia własności nieruchomości. Mylące bywa także założenie, że sąd zatwierdza każdą ugodę automatycznie - kontrola sądowa obejmuje między innymi zgodność ugody z prawem i zasadami współżycia społecznego. Warto również pamiętać, że treść ugody powinna być na tyle precyzyjna, by nadawała się do wykonania. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza przy ocenie treści i formy konkretnej ugody, warto skonsultować się z prawnikiem.