Art. 172 Kodeksu postępowania cywilnego (KPC) określa zasady dotyczące wpływu zgłoszenia wniosku o przywrócenie terminu na toczące się postępowanie sądowe oraz wykonanie orzeczenia. Przepis stanowi, że samo zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu nie powoduje automatycznego wstrzymania postępowania w sprawie ani wykonania wydanego przez sąd rozstrzygnięcia. Oznacza to, że mimo zgłoszenia wniosku postępowanie oraz egzekucja orzeczenia mogą być kontynuowane bez przerwy. Jednakże sąd posiada uprawnienie, aby w zależności od okoliczności konkretnej sprawy zdecydować o wstrzymaniu procesu lub wykonania orzeczenia – jest to działania fakultatywne i zależne od sytuacji faktycznej i prawnej. W przypadku, gdy sąd uwzględni wniosek o przywrócenie terminu, co oznacza, że opóźnienie miało uzasadnioną przyczynę, może on od razu przystąpić do rozpoznania, czyli rozstrzygnięcia sprawy. Warto zwrócić uwagę, że przepis zachowuje pewien balans między dbałością o terminowość postępowania a ochroną praw strony, która z przyczyn usprawiedliwionych nie dotrzymała terminu.
Przepis ten ma zastosowanie w sytuacjach, gdy strona postępowania, uczestnik lub pełnomocnik zgłasza wniosek o przywrócenie terminu, którego nie dochowała. Dzieje się to najczęściej wtedy, gdy z powodu nieszczęśliwego zbiegu okoliczności, choroby, błędu czy innych uzasadnionych przyczyn strona nie mogła złożyć pisma procesowego na czas. Przepis reguluje wtedy, jakie są konsekwencje zgłoszenia tego wniosku dla bieżącego postępowania i czy orzeczenie ma być wykonane czy nie. Sąd może wstrzymać dalszą procedurę lub egzekucję, ale nie jest to obowiązkiem, a możliwość stosowania tego środka zależy od oceny konkretnego przypadku.
Przykładem zastosowania art. 172 KPC może być sytuacja, w której strona pozwu nie zdążyła w terminie złożyć odpowiedzi na pozew z powodu nagłej choroby. Po upływie terminu zgłasza wniosek o przywrócenie terminu z dołączonym zaświadczeniem lekarskim. Zgłoszenie tego wniosku nie powoduje wstrzymania postępowania z automatu, sąd może jednak uznać, że jest to uzasadnione i zdecydować się na zawieszenie procedury lub wykonania orzeczenia do czasu rozpatrzenia wniosku. Jeśli wniosek zostanie uwzględniony, to natychmiast przystąpi do dalszego prowadzenia postępowania, np. wezwania strony do uzupełnienia braków lub rozpatrzenia sprawy merytorycznie.
Częstym nieporozumieniem jest przekonanie, że samo zgłoszenie wniosku o przywrócenie terminu zawsze automatycznie powoduje zatrzymanie postępowania lub wykonanie wyroku. W rzeczywistości art. 172 KPC wskazuje, że wstrzymanie jest fakultatywne i zależne od uznania sądu oraz okoliczności sprawy. Innym błędem bywa nieuwzględnianie faktu, że po uwzględnieniu wniosku sąd może natychmiast kontynuować postępowanie, co oznacza, że przywrócenie terminu jest równoznaczne z dalszym krokiem w sprawie bez dodatkowego opóźnienia. Ważne jest również, by zrozumieć, że istnieje odrębna procedura i przesłanki rozpatrzenia samego wniosku o przywrócenie terminu, niezależna od tego przepisu, który zajmuje się skutkami tego zgłoszenia. W sprawach indywidualnych interpretacja i zastosowanie art. 172 KPC może wymagać uwzględnienia szczególnych okoliczności, dlatego pomoc prawnika bywa wskazana.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
