Art. 142.

Co stanowi przepis

Art. 142 KPC reguluje techniczną, ale bardzo istotną kwestię: w jaki sposób utrwala się fakt doręczenia pisma w postępowaniu cywilnym. Zgodnie z § 1 doręczenie jest potwierdzane przez odbiorcę na jeden z czterech sposobów: pisemnie, za pośrednictwem systemu teleinformatycznego operatora pocztowego, o którym mowa w art. 131 § 1 KPC, dokumentem uzyskanym z systemu teleinformatycznego albo dokumentem uzyskanym z portalu informacyjnego. Paragraf 2 precyzuje, że przy potwierdzeniu pisemnym odbiorca własnoręcznym podpisem potwierdza zarówno sam odbiór, jak i jego datę, a gdy nie może lub nie chce tego zrobić, datę doręczenia oraz przyczynę braku podpisu oznacza sam doręczający. Paragraf 3 nakłada na doręczającego obowiązek stwierdzenia na potwierdzeniu odbioru sposobu doręczenia oraz zaznaczenia na doręczanym piśmie dnia doręczenia i opatrzenia tej adnotacji własnym podpisem.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się przy każdym doręczeniu pisma dokonywanym w postępowaniu cywilnym, niezależnie od tego, czy dokonuje go operator pocztowy, pracownik sądu, komornik czy inny uprawniony podmiot. Ma znaczenie zarówno przy doręczeniach tradycyjnych, papierowych, jak i przy doręczeniach elektronicznych, gdzie dowodem jest dokument wygenerowany z systemu teleinformatycznego lub portalu informacyjnego. Znajduje zastosowanie także wtedy, gdy odbiorca odmawia złożenia podpisu albo z powodów zdrowotnych nie jest w stanie go złożyć - wówczas dokumentowanie przejmuje doręczający. Prawidłowe wypełnienie potwierdzenia odbioru ma bezpośredni wpływ na ustalenie daty, od której biegną terminy procesowe, na przykład termin na wniesienie sprzeciwu, zażalenia czy apelacji.

Przykład

Pan Krzysztof otrzymuje od listonosza odpis pozwu wraz z wezwaniem na rozprawę. Podpisuje zwrotne potwierdzenie odbioru i wpisuje datę, a listonosz zaznacza na potwierdzeniu sposób doręczenia oraz umieszcza na przesyłce adnotację o dniu doręczenia i własny podpis. Gdyby pan Krzysztof z powodu złamanej ręki nie mógł się podpisać, listonosz sam oznaczyłby datę doręczenia i wskazał przyczynę braku podpisu, a doręczenie i tak byłoby skuteczne. Od tak ustalonej daty liczony będzie termin na złożenie odpowiedzi na pozew.

Częste nieporozumienia

Częstym błędem jest przekonanie, że odmowa podpisania potwierdzenia odbioru niweczy doręczenie - art. 142 § 2 KPC wprost przewiduje sytuację odwrotną, wskazując, jak wtedy dokumentuje się czynność. Mylne jest też założenie, że jedyną dopuszczalną formą potwierdzenia jest podpis na papierowej "zwrotce", skoro § 1 zrównuje z nim dokumenty z systemów teleinformatycznych i z portalu informacyjnego. Nie należy również utożsamiać daty widniejącej na kopercie czy stemplu z datą doręczenia - decyduje data wskazana na potwierdzeniu odbioru zgodnie z art. 142 KPC. Warto pamiętać, że przepis dotyczy sposobu dokumentowania doręczenia, a nie tego, komu i gdzie pismo można wręczyć, co regulują odrębne przepisy. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy sporna jest data doręczenia i bieg terminu, warto skonsultować się z prawnikiem.