Art. 14.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 14 Kodeksu postępowania cywilnego został oznaczony jako uchylony, co oznacza, że w obecnym stanie prawnym nie zawiera on żadnej treści normatywnej. Ustawodawca, nowelizując ustawę z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego, usunął pierwotną treść tej jednostki redakcyjnej, pozostawiając jednak samą numerację w tekście aktu. Taki zabieg jest standardową techniką legislacyjną: numery kolejnych artykułów nie są przesuwane, aby nie zaburzyć spójności całego kodeksu oraz licznych odesłań zawartych w innych przepisach i aktach prawnych. W praktyce oznacza to, że z art. 14 KPC nie da się dziś odczytać żadnego obowiązku, uprawnienia ani reguły postępowania. Odnalezienie w tekście ustawy adnotacji „(uchylony)” jest zatem informacją o historii legislacyjnej, a nie o obowiązującej regule.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Art. 14 KPC nie ma zastosowania do żadnej sprawy rozpoznawanej według aktualnie obowiązujących przepisów. Nie można powołać go jako podstawy wniosku, zarzutu, środka zaskarżenia ani jako uzasadnienia rozstrzygnięcia sądu. Znaczenie uchylonej jednostki bywa natomiast dostrzegane przy analizie stanów prawnych z przeszłości, gdy przepisy przejściowe kolejnych nowelizacji nakazują stosowanie regulacji w brzmieniu dotychczasowym do postępowań wszczętych przed określoną datą. W takich sytuacjach kluczowe jest ustalenie, jaka wersja kodeksu obowiązywała w chwili istotnej dla danej czynności procesowej. Poza tym wąskim kontekstem historycznym i naukowym art. 14 KPC pozostaje wyłącznie pustym miejscem w strukturze ustawy.

Przykład

Osoba przygotowująca pozew o zapłatę korzysta ze starszego wydania komentarza do Kodeksu postępowania cywilnego i znajduje tam opis treści art. 14 KPC. Po sprawdzeniu aktualnego tekstu ustawy okazuje się jednak, że przy tym artykule widnieje wyłącznie adnotacja „(uchylony)”. Powołanie się w piśmie procesowym na taką jednostkę byłoby błędem, ponieważ sąd oceni pismo według przepisów obowiązujących w dniu jego wniesienia. Właściwym działaniem jest odnalezienie przepisu, który obecnie reguluje daną kwestię, i wskazanie jego numeru w aktualnym brzmieniu.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro numer artykułu widnieje w spisie treści kodeksu, to przepis nadal obowiązuje. Drugim jest korzystanie z nieaktualnych wzorów pism i publikacji, w których uchylona treść wciąż jest przytaczana jako obowiązująca. Trzecim nieporozumieniem bywa założenie, że uchylenie przepisu automatycznie oznacza zniesienie całej instytucji prawnej - często regulacja została jedynie przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej lub zmodyfikowana. Warto zawsze weryfikować tekst ustawy w wersji ujednoliconej, ze wskazaniem daty, na którą jest aktualny. W sprawie indywidualnej, zwłaszcza gdy istotne jest ustalenie stanu prawnego z przeszłości, warto skonsultować się z prawnikiem.