Art. 130^1a.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 130(1a) Kodeksu postępowania cywilnego ma obecnie status przepisu uchylonego. Oznacza to, że w tekście ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego jednostka redakcyjna o tym oznaczeniu została zachowana wyłącznie jako pusta pozycja z adnotacją "(uchylony)", natomiast nie zawiera już żadnej treści normatywnej. Ustawodawca stosuje taką technikę legislacyjną po to, aby nie zmieniać numeracji pozostałych artykułów kodeksu, która jest powszechnie używana w orzecznictwie, piśmiennictwie i w pismach procesowych. Z uchylonego przepisu nie wynika zatem żadne uprawnienie, żaden obowiązek ani żadna kompetencja sądu czy strony postępowania. Odwołanie się do art. 130(1a) KPC jako podstawy prawnej jakiegokolwiek żądania lub czynności jest z tego powodu bezskuteczne.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis uchylony co do zasady nie ma zastosowania do czynności podejmowanych po dniu jego uchylenia. Wyjątki mogą wynikać wyłącznie z przepisów przejściowych zawartych w ustawie nowelizującej, która dany przepis uchyliła. Przepisy przejściowe niekiedy przewidują, że do postępowań wszczętych i niezakończonych przed wejściem w życie zmiany stosuje się przepisy dotychczasowe, a więc w brzmieniu obowiązującym poprzednio. Dlatego przy sprawach zainicjowanych w przeszłości należy zawsze ustalić datę wszczęcia postępowania oraz datę dokonania konkretnej czynności i dopiero na tej podstawie ocenić, jaki stan prawny jest miarodajny. Poza takimi sytuacjami art. 130(1a) KPC pozostaje jednostką pustą, a materię, której wcześniej dotyczył, regulują inne, aktualnie obowiązujące przepisy kodeksu.

Przykład

Strona przygotowuje pismo procesowe, korzystając ze starszego, papierowego wydania kodeksu kupionego kilka lat wcześniej, i powołuje w nim art. 130(1a) KPC jako podstawę swojego wniosku. Sąd, oceniając pismo, bierze pod uwagę stan prawny obowiązujący w dacie czynności, a nie treść nieaktualnego wydania ustawy. Ponieważ wskazany przepis został uchylony, powołana podstawa prawna nie może odnieść zamierzonego skutku, a sąd oceni wniosek według przepisów aktualnie obowiązujących lub uzna go za bezpodstawny. Aby uniknąć takiej sytuacji, przed sporządzeniem pisma warto sprawdzić aktualny tekst jednolity kodeksu i ustalić, który przepis reguluje daną kwestię obecnie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro artykuł nadal figuruje w spisie treści kodeksu, to nadal obowiązuje - adnotacja "(uchylony)" jednoznacznie temu przeczy. Drugim jest założenie, że uchylenie przepisu automatycznie unieważnia czynności dokonane wcześniej na jego podstawie; skutki takich czynności ocenia się według stanu prawnego z chwili ich dokonania. Trzecim nieporozumieniem jest utożsamianie uchylenia przepisu z likwidacją całej instytucji procesowej, podczas gdy często zostaje ona jedynie przeniesiona do innej jednostki redakcyjnej albo zmodyfikowana. Warto też pamiętać, że korzystanie z nieaktualnych zbiorów przepisów jest jedną z najczęstszych przyczyn błędnych powołań podstawy prawnej. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza gdy w grę wchodzą przepisy przejściowe, warto skonsultować się z prawnikiem.