Art. 128¹.

Co stanowi przepis

Art. 128(1) KPC nakłada szczególny wymóg formalny na pisma procesowe wnoszone przez stronę, którą zastępuje adwokat, radca prawny, rzecznik patentowy albo Prokuratoria Generalna Rzeczypospolitej Polskiej. Takie pismo powinno zawierać wyraźnie wyodrębnione oświadczenia, twierdzenia oraz wnioski, w tym wnioski dowodowe. Chodzi o to, by sąd i strona przeciwna mogli bez trudu odczytać, co pełnomocnik oświadcza, jakie fakty przedstawia i o co konkretnie wnosi. Druga część przepisu wprowadza dotkliwą sankcję: jeżeli pismo zawiera uzasadnienie, a wnioski dowodowe zostały zgłoszone wyłącznie w tym uzasadnieniu, nie wywołują one skutków, jakie ustawa wiąże ze zgłoszeniem wniosku dowodowego przez stronę. Innymi słowy, wniosek ukryty w toku wywodu prawnego jest procesowo bezskuteczny.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy stronę reprezentuje jeden z podmiotów zawodowych wymienionych w art. 128(1) KPC. Nie dotyczy on pism sporządzanych osobiście przez stronę działającą bez pełnomocnika ani przez pełnomocnika niebędącego profesjonalistą. Obejmuje wszystkie pisma procesowe, a więc zarówno pozew i odpowiedź na pozew, jak i dalsze pisma przygotowawcze czy środki zaskarżenia. Sankcja bezskuteczności aktywuje się jedynie wtedy, gdy pismo w ogóle zawiera uzasadnienie, a wniosek dowodowy pojawia się tylko w jego treści i nie został powtórzony w wyodrębnionej części pisma.

Przykład

Radca prawny reprezentujący powoda w sprawie o zapłatę składa pismo przygotowawcze. W części wstępnej formułuje wnioski o zasądzenie kwoty i kosztów, a następnie przechodzi do obszernego uzasadnienia. Dopiero w środku uzasadnienia, na piątej stronie, pisze zdanie: "na okoliczność zakresu prac wnoszę o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego". Ponieważ ten wniosek nie został wyodrębniony w części wnioskowej pisma, sąd może uznać go za niewywołujący skutków procesowych, a dowód nie zostanie przeprowadzony bez ponownego, prawidłowego zgłoszenia.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że skoro sąd i tak czyta całe pismo, forma nie ma znaczenia. Art. 128(1) KPC wprost przewiduje inaczej i wiąże z brakiem wyodrębnienia skutek materialny dla wniosku dowodowego. Drugie nieporozumienie polega na sądzeniu, że sankcja dotyczy całego pisma lub wszystkich twierdzeń - w rzeczywistości odnosi się ona wyłącznie do wniosków dowodowych zgłoszonych jedynie w uzasadnieniu. Trzeci błąd to zakładanie, że wystarczy ogólne odesłanie w rodzaju "wnoszę o dowody wskazane w uzasadnieniu"; bezpieczniejszą praktyką jest zestawienie każdego dowodu z opisem faktu, który ma być wykazany, w odrębnej, czytelnie oznaczonej części pisma. Warto też pamiętać, że przepis nie zwalnia z pozostałych wymogów formalnych pism procesowych. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.