Co stanowi przepis
Art. 1213 KPC reguluje sposób zainicjowania postępowania, w którym sąd państwowy rozstrzyga o uznaniu albo o stwierdzeniu wykonalności wyroku sądu polubownego (arbitrażowego) lub ugody zawartej przed takim sądem. Zgodnie z § 1 sąd orzeka w tej sprawie wyłącznie na wniosek strony, co oznacza, że nie działa z urzędu - dopóki zainteresowany nie złoży wniosku, orzeczenie arbitrażowe nie uzyska skutków przewidzianych w przepisach o uznaniu lub wykonalności. Przepis nakłada na wnioskodawcę obowiązki dokumentacyjne: do wniosku należy dołączyć oryginał albo poświadczony przez sąd polubowny odpis wyroku lub ugody, a także oryginał zapisu na sąd polubowny albo jego urzędowo poświadczony odpis. Jeżeli którykolwiek z tych dokumentów nie jest sporządzony w języku polskim, strona ma obowiązek dołączyć jego uwierzytelniony przekład na język polski. Paragraf 2 przewiduje z kolei, że druga strona może w terminie dwóch tygodni od dnia doręczenia jej wniosku przedstawić sądowi swoje stanowisko w sprawie.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie zawsze wtedy, gdy zapadł wyrok sądu polubownego albo doszło do zawarcia ugody przed takim sądem, a strona chce, aby to rozstrzygnięcie wywoływało skutki w obrocie prawnym przed sądami i organami państwowymi. Uznanie dotyczy orzeczeń, które nie nadają się do egzekucji, natomiast stwierdzenie wykonalności odnosi się do rozstrzygnięć nakładających obowiązek świadczenia, który można egzekwować. Warunkiem formalnym jest złożenie kompletu dokumentów wskazanych w art. 1213 § 1 KPC, w tym dokumentu obejmującego zapis na sąd polubowny, czyli umowę stron o poddaniu sporu arbitrażowi. Przepis ma znaczenie także w sprawach z elementem zagranicznym, gdzie dokumenty często sporządzane są w języku obcym i wymagają uwierzytelnionego tłumaczenia. Termin dwóch tygodni z § 2 uruchamia się dopiero z chwilą doręczenia wniosku drugiej stronie.
Przykład
Spółka budowlana i inwestor zawarli umowę z klauzulą arbitrażową. Sąd polubowny wydał wyrok zasądzający od inwestora zapłatę wynagrodzenia. Aby skierować sprawę do komornika, spółka składa do sądu powszechnego wniosek o stwierdzenie wykonalności, dołączając poświadczony przez sąd polubowny odpis wyroku oraz oryginał umowy zawierającej zapis na sąd polubowny. Ponieważ umowa została sporządzona po angielsku, spółka dołącza również uwierzytelniony przekład na język polski, a inwestor po doręczeniu mu wniosku przedstawia swoje stanowisko w terminie dwóch tygodni.
Częste nieporozumienia
Powszechnym błędem jest przekonanie, że wyrok arbitrażowy sam z siebie stanowi tytuł wykonawczy - bez postanowienia sądu państwowego nie da się prowadzić egzekucji. Drugim częstym uchybieniem jest dołączanie zwykłych kserokopii zamiast oryginałów lub poświadczeń wskazanych w art. 1213 § 1 KPC, a także zwykłych tłumaczeń zamiast uwierzytelnionych. Bywa również mylnie przyjmowane, że sąd wszczyna postępowanie z urzędu albo że brak stanowiska drugiej strony w terminie dwóch tygodni automatycznie przesądza wynik sprawy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni kompletność dokumentacji i tryb postępowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
