Art. 1204.

Co stanowi przepis

Art. 1204 KPC porządkuje kwestię losu dokumentacji postępowania arbitrażowego po jego zakończeniu. Zgodnie z § 1 sąd polubowny składa akta sprawy wraz z oryginałem wyroku w sądzie, czyli w sądzie państwowym, który byłby właściwy do rozpoznania sprawy, gdyby strony nie zawarły zapisu na sąd polubowny. Paragraf 2 wprowadza wyjątek dla stałych sądów polubownych (arbitrażowych), które mogą przechowywać akta we własnych archiwach, ale w zamian mają obowiązek udostępniać je sądowi oraz innym uprawnionym organom na ich żądanie. Paragraf 3 przewiduje natomiast, że jeżeli sprawa ma być rozpoznana przez sąd polubowny ponownie, sąd ten może wglądać w akta wcześniej złożone. W ten sposób przepis zapewnia trwałość i dostępność dokumentacji arbitrażowej mimo tego, że sąd polubowny nie jest organem państwowym o stałej strukturze.

Kiedy ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie po zakończeniu postępowania przed sądem polubownym, a więc po wydaniu wyroku lub po zakończeniu sprawy w inny sposób. Dotyczy zarówno arbitrażu ad hoc, powołanego wyłącznie na potrzeby jednej sprawy, jak i stałych instytucji arbitrażowych działających przy izbach gospodarczych czy organizacjach branżowych. Ma praktyczne znaczenie zwłaszcza wtedy, gdy strona składa skargę o uchylenie wyroku sądu polubownego albo wnosi o jego uznanie lub stwierdzenie wykonalności - sąd państwowy musi wówczas móc sięgnąć do oryginalnych dokumentów. Znaczenie art. 1204 KPC ujawnia się także wtedy, gdy po uchyleniu wyroku sprawa wraca do ponownego rozpoznania w arbitrażu.

Przykład

Dwie spółki budowlane rozstrzygnęły spór o rozliczenie podwykonawstwa przed arbitrażem ad hoc złożonym z trzech arbitrów. Po wydaniu wyroku skład orzekający rozwiązuje się, więc arbitrzy składają akta sprawy razem z podpisanym oryginałem wyroku w sądzie okręgowym. Gdy jedna ze spółek składa skargę o uchylenie tego wyroku, sąd państwowy dysponuje kompletem dokumentów: protokołami, pismami stron i opiniami. Jeżeli natomiast sprawa toczyła się przed stałym sądem arbitrażowym przy izbie gospodarczej, akta mogą pozostać w jego archiwum, a instytucja ta udostępni je sądowi na żądanie.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że złożenie akt w sądzie oznacza wszczęcie jakiegokolwiek postępowania sądowego - to wyłącznie czynność techniczno-archiwalna. Drugim, że strony mogą swobodnie zabrać oryginał wyroku dla siebie; oryginał podlega złożeniu, a strony otrzymują odpisy. Trzecim nieporozumieniem jest traktowanie możliwości przechowywania akt przez stały sąd polubowny jako zwolnienia z jakichkolwiek obowiązków - przeciwnie, wiąże się ona z obowiązkiem udostępniania akt. Wreszcie uprawnienie z § 3 nie oznacza, że sąd polubowny może dowolnie dysponować aktami; chodzi o wgląd na potrzeby ponownego rozpoznania sprawy. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, ponieważ szczegóły postępowania arbitrażowego zależą od treści zapisu na sąd polubowny i regulaminu danej instytucji.