Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Roszczenia majątkowe wynikające z przestępstwa mogą być dochodzone w postępowaniu cywilnym albo w wypadkach w ustawie przewidzianych w postępowaniu karnym.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Apelacyjny w Warszawie wskazał, że po ostatecznym rozliczeniu kosztów budowy spółdzielnia co do zasady nie może skutecznie wobec członka dokonywać ponownego rozliczenia. Nowa uchwała mogła być uzasadniona tylko wtedy, gdy wcześniejsza uchwała była nieważna. To ważny precedens w sporach o ważność uchwał organów spółdzielni i…
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Gdańsku oddalił apelację w sprawie o upoważnienie do wykonania zastępczego na koszt pozwanej. W uzasadnieniu podkreślił, że nieważność czynności prawnej sąd bierze pod uwagę z urzędu, ale tylko na podstawie materiału zebranego zgodnie z regułami postępowania. Orzeczenie jest ważne dla sporów o art. 480 k.c. i granice…
Fragment uzasadnienia
… miały objąć budynek przy ul. (...) . W tym stanie faktycznym, w ocenie Sądu pierwszej instancji, powództwo było usprawiedliwione z tej przyczyny, że naruszało zasadę z art. 12 ust. 2 ustawy o własności lokali (dalej – u.w.l.), a brak było usprawiedliwionych podstaw do zastosowania podwyższenia zaliczki na koszty zarządu w stosunku do lokali użytkowych, na podstawie art. 12 ust. 3 u.w.l. Pozwana nie wykazała, że zachodziły…
Fragment uzasadnienia
… rzeczywistości statusem pracownika faktycznie świadczącego pracę w ramach reżimu stosunku pracy. Zgodnie zaś z treścią art.6 ust.1 punkt 1, art.8 ust.1 i art.11 ust.1 i art.12 ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 roku, poz.423) pracownicy, to jest osoby pozostające w stosunku pracy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Nawiązanie…
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 12: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArt. 12 KPC określa, w jakim trybie mogą być dochodzone roszczenia majątkowe, których źródłem jest przestępstwo. Przepis wskazuje dwie drogi: zasadą jest dochodzenie takich roszczeń w postępowaniu cywilnym, a wyjątkowo - tylko w wypadkach wyraźnie przewidzianych w ustawie - mogą one być rozpoznane w postępowaniu karnym. Innymi słowy, sama okoliczność, że szkoda powstała wskutek czynu zabronionego, nie pozbawia poszkodowanego prawa do wytoczenia zwykłego powództwa przed sądem cywilnym. Jednocześnie ustawodawca dopuszcza, aby w określonych przypadkach sąd karny rozstrzygał także o majątkowych następstwach przestępstwa, jednak zakres tej możliwości wynika z odrębnych przepisów, a nie z samego art. 12 KPC. Przepis ma zatem charakter porządkujący i wyznacza granicę między drogą cywilną a karną.
Art. 12 KPC znajduje zastosowanie wtedy, gdy roszczenie ma charakter majątkowy, czyli daje się wyrazić w pieniądzu lub dotyczy praw o wartości majątkowej, i gdy jego podstawą faktyczną jest zdarzenie stanowiące przestępstwo. Chodzi zarówno o naprawienie szkody na mieniu, jak i o świadczenia pieniężne związane ze szkodą na osobie. Przepis nie rozstrzyga natomiast sam z siebie o zasadności roszczenia - ta wynika z prawa materialnego, przede wszystkim z przepisów o odpowiedzialności odszkodowawczej. Znaczenie art. 12 KPC ujawnia się zwłaszcza wtedy, gdy poszkodowany zastanawia się, czy czekać na zakończenie procesu karnego, czy od razu skierować sprawę do sądu cywilnego. Wybór drogi cywilnej jest dopuszczalny niezależnie od tego, czy postępowanie karne w ogóle zostało wszczęte.
Pan Marek padł ofiarą oszustwa: sprzedawca przyjął przelew za sprzęt budowlany, którego nigdy nie wysłał. Poszkodowany złożył zawiadomienie o możliwości popełnienia przestępstwa, ale postępowanie przygotowawcze przeciąga się, a on chce szybciej odzyskać pieniądze. Zgodnie z art. 12 KPC może wytoczyć powództwo o zapłatę przed sądem cywilnym, powołując się na te same okoliczności faktyczne, i przedstawić dowody, w tym potwierdzenie przelewu oraz korespondencję ze sprzedawcą. Alternatywnie, jeżeli przepisy postępowania karnego to przewidują, o obowiązku naprawienia szkody może orzec sąd karny w wyroku skazującym.
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że dopóki trwa sprawa karna, droga cywilna jest zamknięta - art. 12 KPC takiego zakazu nie ustanawia. Drugim nieporozumieniem jest oczekiwanie, że sąd karny zawsze rozstrzygnie o pełnej wysokości szkody; dzieje się to tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie i w zakresie z nich wynikającym. Trzeci błąd polega na przyjmowaniu, że przepis ten tworzy nowe roszczenie - w rzeczywistości wskazuje jedynie tryb jego dochodzenia. Warto też pamiętać, że wybór drogi nie zwalnia z obowiązku wykazania szkody, jej wysokości i związku przyczynowego. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, która droga będzie skuteczniejsza.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie, art. 12 KPC dopuszcza dochodzenie roszczeń majątkowych wynikających z przestępstwa w postępowaniu cywilnym. Wybór momentu wniesienia pozwu należy do poszkodowanego.
Tak, ale tylko w wypadkach przewidzianych w ustawie. Zakres takiego rozstrzygnięcia wynika z przepisów postępowania karnego, a nie z samego art. 12 KPC.
Dotyczy roszczeń majątkowych, czyli takich, które mają wartość dającą się wyrazić w pieniądzu, jeżeli ich źródłem jest zdarzenie stanowiące przestępstwo.
Nie. Przepis wskazuje wyłącznie tryb dochodzenia roszczenia, a podstawa materialnoprawna wynika z przepisów o odpowiedzialności odszkodowawczej.
Trzeba wykazać powstanie szkody, jej wysokość oraz związek przyczynowy ze zdarzeniem. W konkretnej sprawie ocenę materiału dowodowego warto omówić z prawnikiem.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 12