Co stanowi przepis
Art. 1144(1) KPC wskazuje organ właściwy do wystawienia zaświadczenia lub wyciągu, którego wymagają przepisy prawa Unii Europejskiej albo wiążącej Polskę umowy międzynarodowej, gdy polskie orzeczenie, ugoda lub inny tytuł egzekucyjny mają zostać uznane lub wykonane za granicą. Dokument taki wydaje przewodniczący w sądzie, który wydał orzeczenie, zatwierdził ugodę albo przed którym ugoda została zawarta. W odniesieniu do innych tytułów egzekucyjnych właściwy jest przewodniczący w sądzie rejonowym, w którego okręgu tytuł został sporządzony. Przepis nakazuje posłużenie się formularzem określonym w przepisach unijnych lub umowie międzynarodowej, a czynność podejmowana jest wyłącznie na wniosek zainteresowanego. Cała regulacja ma charakter ogólny i ustępuje przepisom szczególnym, jeżeli takie przewidują inne rozwiązanie.
Kiedy ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy strona zamierza wykorzystać polski tytuł egzekucyjny poza granicami kraju i akt prawa unijnego lub umowa międzynarodowa przewidują dla takiego obrotu odrębny dokument w postaci zaświadczenia albo wyciągu. Przesłanką jest istnienie orzeczenia, zatwierdzonej lub zawartej przed sądem ugody albo innego tytułu egzekucyjnego oraz wniosek osoby zainteresowanej, zwykle wierzyciela. Art. 1144(1) KPC nie tworzy samodzielnej podstawy do żądania zaświadczenia - podstawa ta wynika z przepisów unijnych lub traktatowych, a komentowany artykuł jedynie wskazuje krajowy organ i tryb. Jeżeli konkretny przepis szczególny inaczej określa właściwość, pierwszeństwo ma ten przepis.
Przykład
Przedsiębiorca z Poznania uzyskał wyrok zasądzający zapłatę od kontrahenta, który prowadzi działalność i posiada majątek w innym państwie członkowskim Unii Europejskiej. Aby wszcząć tam egzekucję, potrzebuje dokumentu potwierdzającego, że orzeczenie nadaje się do wykonania zgodnie z właściwym rozporządzeniem unijnym. Składa wniosek do sądu, który wydał wyrok, a przewodniczący w tym sądzie wystawia zaświadczenie na formularzu przewidzianym w przepisach unijnych. Gdyby chodziło o inny tytuł egzekucyjny, na przykład sporządzony poza postępowaniem sądowym, wniosek trafiłby do sądu rejonowego właściwego ze względu na miejsce sporządzenia tytułu.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przekonanie, że sąd wystawia zaświadczenie z urzędu wraz z doręczeniem wyroku - przepis wyraźnie wymaga wniosku zainteresowanego. Drugim jest mylenie zaświadczenia z klauzulą wykonalności nadawaną na potrzeby egzekucji w Polsce; są to odrębne instytucje, a dokument z art. 1144(1) KPC służy obrotowi zagranicznemu. Kolejnym nieporozumieniem jest kierowanie wniosku do dowolnego sądu, podczas gdy właściwość została ściśle powiązana z sądem orzekającym lub z miejscem sporządzenia tytułu. Warto też pamiętać, że treść i forma dokumentu wynikają z formularza określonego w przepisach unijnych lub umowie międzynarodowej, a nie z uznania sądu. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy wyborze właściwego aktu prawa unijnego, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
