Co dokładnie stanowi przepis
Art. 1135(4) KPC jest przepisem odsyłającym. Stanowi on, że regulacje zawarte w art. 1135-1135(3) KPC stosuje się odpowiednio w dwóch dodatkowych sytuacjach: po pierwsze, gdy sąd polski wykonuje inne czynności niż przeprowadzenie dowodu, po drugie, gdy chodzi o doręczanie pism pozasądowych. Oznacza to, że zasady dotyczące międzynarodowej pomocy prawnej, opracowane przede wszystkim na potrzeby postępowania dowodowego, nie ograniczają się wyłącznie do dowodów. Ustawodawca uniknął w ten sposób powtarzania tych samych rozwiązań w kolejnych jednostkach redakcyjnych. Słowo "odpowiednio" ma tu istotne znaczenie: przepisy stosuje się z uwzględnieniem odmienności danej czynności, a niektóre z nich mogą okazać się bezprzedmiotowe.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy do sądu polskiego kierowany jest wniosek o dokonanie czynności w ramach współpracy z organami innego państwa, a czynność ta nie polega na przeprowadzeniu dowodu. Chodzi o rozmaite czynności o charakterze pomocniczym, na przykład o charakterze doręczeniowym lub informacyjnym. Drugi człon normy z art. 1135(4) KPC dotyczy doręczania pism pozasądowych, czyli takich, które nie pochodzą od sądu i nie są elementem toczącego się postępowania sądowego, lecz których doręczenie ma nastąpić przy udziale sądu. W obu przypadkach sąd stosuje ten sam zestaw reguł proceduralnych, który obowiązuje przy pomocy prawnej w zakresie dowodów. Przepis ten należy przy tym odczytywać łącznie z regulacjami międzynarodowymi i unijnymi, które w praktyce mogą wyprzedzać przepisy krajowe.
Przykład
Do sądu rejonowego wpływa wniosek o doręczenie osobie zamieszkałej w Polsce pisma niepochodzącego od sądu, na przykład wezwania sporządzonego poza postępowaniem sądowym w innym państwie. Sąd nie przeprowadza wówczas żadnego dowodu, lecz dokonuje wyłącznie czynności doręczenia. Dzięki art. 1135(4) KPC sąd nie musi poszukiwać osobnej podstawy proceduralnej, ponieważ stosuje odpowiednio te same zasady, które obowiązują przy wykonywaniu wniosków dowodowych z zakresu pomocy prawnej. Analogicznie postąpi sąd, gdy wniosek dotyczy innej czynności pomocniczej, niezwiązanej z przeprowadzeniem dowodu.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że art. 1135(4) KPC tworzy samodzielną, nową procedurę - w istocie jedynie rozszerza zakres zastosowania przepisów już istniejących. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie "odpowiedniego" stosowania ze stosowaniem dosłownym; część rozwiązań pomyślanych wyłącznie dla czynności dowodowych po prostu nie znajdzie zastosowania. Trzecim błędem jest mylenie pism pozasądowych z pismami procesowymi sądu - przepis wyraźnie odnosi się do tej pierwszej kategorii. Wreszcie warto pamiętać, że przepisy krajowe nie wyłączają obowiązywania wiążących Polskę umów międzynarodowych ani regulacji prawa Unii Europejskiej, które mogą przewidywać własny tryb doręczeń. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza z elementem transgranicznym, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.