Co stanowi przepis
Art. 1133(1) KPC jest przepisem odsyłającym. Stanowi on, że reguły zawarte w art. 1132 i art. 1133 KPC, dotyczące doręczania pism w obrocie z zagranicą, stosuje się odpowiednio także do pism pozasądowych. Oznacza to, że tryb i zasady przewidziane dla doręczania pism sądowych obejmują również dokumenty, które nie pochodzą od sądu i nie są pismami procesowymi w toczącej się sprawie. Słowo "odpowiednio" ma tu istotne znaczenie: przepisy stosuje się z uwzględnieniem odmiennego charakteru pisma pozasądowego, część rozwiązań może więc znaleźć zastosowanie wprost, część z modyfikacjami, a niektóre wcale. Ustawodawca uniknął w ten sposób powielania tych samych regulacji w dwóch miejscach kodeksu.
Kiedy przepis ma zastosowanie
Przepis znajduje zastosowanie wówczas, gdy dokument o charakterze pozasądowym ma zostać doręczony w ramach międzynarodowego obrotu prawnego, czyli poza granicami Polski lub z zagranicy do Polski. Chodzi o pisma, które nie są związane bezpośrednio z czynnościami sądu w konkretnym postępowaniu, lecz mają wywołać skutek prawny wobec adresata przebywającego w innym państwie. Warunkiem jest, aby zastosowanie znajdowały przepisy kodeksu postępowania cywilnego, a nie regulacje szczególne wynikające z umów międzynarodowych lub prawa unijnego, które mają pierwszeństwo. Art. 1133(1) KPC nie tworzy więc nowej, samodzielnej procedury, lecz wskazuje, według jakich zasad należy postępować przy tego rodzaju doręczeniach.
Przykład
Przedsiębiorca z Polski chce skutecznie wezwać do zapłaty kontrahenta, który ma siedzibę w innym państwie, i zależy mu na tym, aby doręczenie wezwania zostało udokumentowane w sposób akceptowalny w ewentualnym późniejszym procesie. Wezwanie do zapłaty nie jest pismem sądowym, lecz pismem pozasądowym, ponieważ pochodzi od strony, a nie od sądu. Dzięki art. 1133(1) KPC do jego doręczenia za granicą znajdą odpowiednie zastosowanie te same reguły, które kodeks przewiduje dla doręczania pism sądowych w obrocie międzynarodowym. Podobnie może być w przypadku oświadczeń o odstąpieniu od umowy czy wypowiedzeń kierowanych do adresata mieszkającego poza Polską.
Częste nieporozumienia
Pierwszym błędem jest przyjmowanie, że skoro pismo nie pochodzi od sądu, to jego doręczenie za granicą jest całkowicie dowolne i wystarczy zwykła przesyłka pocztowa. Drugim jest utożsamianie odesłania "odpowiedniego" ze stosowaniem przepisów wprost, bez żadnych modyfikacji wynikających z charakteru pisma. Trzecim nieporozumieniem jest pomijanie pierwszeństwa aktów prawa międzynarodowego i unijnego, które w wielu relacjach z państwami obcymi regulują doręczenia w sposób szczególny. Warto też pamiętać, że art. 1133(1) KPC nie przesądza sam w sobie o skuteczności materialnoprawnej oświadczenia zawartego w piśmie - reguluje wyłącznie kwestię trybu doręczenia. W konkretnej sprawie, zwłaszcza gdy chodzi o zachowanie terminu lub skutek oświadczenia woli, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.