Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Przepis art. 1131 stosuje się odpowiednio, jeżeli sądy występują do sądów lub innych organów państw obcych o dokonanie innych czynności niż przeprowadzenie dowodów.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Art. 1131[1] KPC jest przepisem odsyłającym: nakazuje odpowiednie stosowanie art. 1131 KPC w sytuacjach, w których sądy polskie zwracają się do sądów lub innych organów państw obcych o dokonanie czynności innych niż przeprowadzenie dowodów. Sam art. 1131 KPC określa tryb, w jakim sąd polski kieruje za granicę wniosek o pomoc prawną, czyli drogę, jaką taki wniosek ma przebyć, aby trafił do właściwego organu obcego państwa. Art. 1131[1] KPC nie tworzy więc nowej, samodzielnej procedury, lecz przenosi już istniejący mechanizm na szerszy krąg czynności. Zwrot "stosuje się odpowiednio" oznacza, że reguły art. 1131 KPC należy zastosować z uwzględnieniem specyfiki danej czynności - część rozwiązań będzie działać wprost, część z modyfikacjami wynikającymi z charakteru wniosku.
Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy w toku sprawy cywilnej sąd polski musi zwrócić się o wykonanie określonej czynności poza granicami kraju, ale czynność ta nie polega na przeprowadzeniu dowodu. Chodzi zatem o inne akty pomocy prawnej, o które sąd zwraca się do sądu obcego albo do innego organu obcego państwa, na przykład o doręczenie pisma sądowego czy dokonanie innej czynności procesowej. Warunkiem jest, aby czynność miała być dokonana przez organ zagraniczny, a nie przez sąd polski. Należy pamiętać, że pierwszeństwo mają umowy międzynarodowe wiążące Polskę oraz przepisy prawa Unii Europejskiej, które mogą przewidywać własny, uproszczony tryb komunikacji między organami. Art. 1131[1] KPC ma więc znaczenie przede wszystkim tam, gdzie takie szczególne regulacje nie znajdują zastosowania.
W sprawie o zapłatę pozwany ma miejsce zamieszkania w państwie, z którym nie obowiązuje szczególny tryb doręczeń. Sąd musi doręczyć mu odpis pozwu i wezwanie na rozprawę, co nie jest przeprowadzeniem dowodu, lecz inną czynnością. Dzięki art. 1131[1] KPC sąd kieruje wniosek o doręczenie do właściwego organu zagranicznego w tym samym trybie, w jakim kierowałby wniosek o przesłuchanie świadka za granicą. Strona powinna liczyć się z tym, że taka droga wydłuża postępowanie, ponieważ wniosek przechodzi przez kolejne ogniwa pośredniczące.
Pierwszym błędem jest przekonanie, że art. 1131[1] KPC pozwala stronie samodzielnie zwrócić się do organu zagranicznego - przepis dotyczy działań sądu, a nie stron. Drugim jest założenie, że skoro przepis mówi o "odpowiednim" stosowaniu, sąd może dowolnie modyfikować tryb; odesłanie oznacza jedynie dostosowanie do charakteru czynności, a nie swobodę. Trzecim nieporozumieniem jest pomijanie umów międzynarodowych i przepisów unijnych, które często wyprzedzają regulację krajową. Wreszcie sam fakt skierowania wniosku nie gwarantuje, że organ obcego państwa czynność wykona, ponieważ zależy to również od prawa tego państwa. W sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni, jaki tryb będzie właściwy w konkretnym układzie okoliczności.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Dotyczy sytuacji, w których sąd polski występuje do sądu lub innego organu państwa obcego o dokonanie czynności innych niż przeprowadzenie dowodu. Nakazuje wtedy odpowiednio stosować art. 1131 KPC.
Chodzi o czynności pomocy prawnej niebędące przeprowadzeniem dowodu, na przykład doręczenie pisma sądowego za granicą. Przepis nie zawiera zamkniętego katalogu takich czynności.
Nie, art. 1131[1] KPC reguluje działanie sądu, a nie stron postępowania. Wniosek o dokonanie czynności kieruje sąd we właściwym trybie.
Oznacza, że reguły art. 1131 KPC stosuje się z uwzględnieniem specyfiki danej czynności. Część rozwiązań działa wprost, a część wymaga dostosowania.
Tak, wiążące Polskę umowy międzynarodowe oraz przepisy prawa Unii Europejskiej mogą przewidywać własny tryb kontaktu między organami. Art. 1131[1] KPC ma wtedy znaczenie uzupełniające.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 1131(1)