Art. 1046.

Co stanowi przepis

Art. 1046 KPC określa sposób prowadzenia egzekucji świadczeń niepieniężnych polegających na wydaniu nieruchomości lub statku albo na opróżnieniu pomieszczenia, czyli tego, co potocznie nazywa się eksmisją. Zgodnie z § 1 właściwy jest komornik sądu, w którego okręgu znajduje się dana rzecz, a jego pierwszym krokiem jest wezwanie dłużnika do dobrowolnego wykonania obowiązku w terminie wyznaczonym stosownie do okoliczności. Dopiero po bezskutecznym upływie tego terminu komornik dokonuje czynności potrzebnych do wprowadzenia wierzyciela w posiadanie. Paragrafy 4, 5 i 5(1) wprowadzają szczególną ochronę przy opróżnianiu lokalu służącego zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika, gdy z tytułu wykonawczego nie wynika prawo do najmu socjalnego ani do lokalu zamiennego: komornik usuwa dłużnika do innego lokalu, do którego dłużnik ma tytuł prawny, a w razie jego braku wstrzymuje się z czynnościami do czasu wskazania przez gminę tymczasowego pomieszczenia, zaś gdy prawo do takiego pomieszczenia nie przysługuje - do noclegowni, schroniska lub innej placówki noclegowej. Paragrafy 9 i 10 regulują los ruchomości, które nie są przedmiotem egzekucji, a § 11 i § 12 zawierają upoważnienia dla Ministra Sprawiedliwości do wydania rozporządzeń określających szczegółowy tryb postępowania, w tym w sprawach o opuszczenie mieszkania przez osobę stosującą przemoc domową.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis stosuje się wtedy, gdy istnieje tytuł wykonawczy nakazujący wydanie nieruchomości lub statku albo opróżnienie pomieszczenia, a wierzyciel złożył wniosek egzekucyjny. Nie ma znaczenia, czy podstawą jest wyrok eksmisyjny, ugoda sądowa czy inny tytuł zaopatrzony w klauzulę wykonalności - liczy się treść obowiązku dłużnika. Ochrona z § 4 i nast. dotyczy wyłącznie lokali służących zaspokojeniu potrzeb mieszkaniowych dłużnika i tylko wtedy, gdy tytuł nie przyznaje prawa do najmu socjalnego lub lokalu zamiennego. Zgodnie z § 5 komornik nie może wstrzymać czynności, jeżeli pomieszczenie odpowiadające wymogom tymczasowego pomieszczenia wskaże wierzyciel, dłużnik albo osoba trzecia.

Przykład

Właściciel mieszkania uzyskał wyrok nakazujący byłemu najemcy opróżnienie lokalu, bez orzeczenia o najmie socjalnym. Komornik wzywa najemcę do dobrowolnego wydania lokalu w wyznaczonym terminie. Po jego bezskutecznym upływie ustala, że dłużnik nie ma tytułu prawnego do innego lokalu, więc występuje do gminy o wskazanie tymczasowego pomieszczenia. Meble i sprzęty dłużnika, które nie są przedmiotem egzekucji, komornik usuwa i wydaje dłużnikowi lub dorosłemu domownikowi, a gdy to niemożliwe - oddaje dozorcy na przechowanie na koszt dłużnika.

Częste nieporozumienia

Błędem jest przekonanie, że eksmisja następuje z dnia na dzień bez uprzedzenia - art. 1046 § 1 KPC wymaga najpierw wezwania do dobrowolnego wykonania obowiązku. Nieprawdą jest też, że gmina zawsze musi zapewnić lokal socjalny; przy braku takiego uprawnienia w tytule wchodzi w grę tymczasowe pomieszczenie, a w ostateczności noclegownia. Mylne bywa również założenie, że rzeczy pozostawione w lokalu przepadają automatycznie - dopiero po bezskutecznym wezwaniu dozorcy w terminie nie krótszym niż 30 dni sąd, po wysłuchaniu dłużnika, może nakazać ich sprzedaż lub inny sposób rozporządzenia, nie wyłączając zniszczenia. W indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem.