Art. 1045.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1045 KPC dotyczy sytuacji, w której egzekucja polega na odebraniu dłużnikowi konkretnej rzeczy ruchomej albo dokumentu, a komornik nie znalazł tego przedmiotu podczas czynności u dłużnika. Przepis daje wówczas wierzycielowi możliwość złożenia do sądu wniosku o nakazanie dłużnikowi, aby wyjawił, gdzie rzecz lub dokument się znajdują. Sąd może nadto nakazać dłużnikowi złożenie przyrzeczenia, że składane przez niego oświadczenia są zgodne z prawdą. Ustawodawca odsyła przy tym do przepisów o przyrzeczeniu składanym przy wyjawieniu majątku, które stosuje się odpowiednio, czyli z uwzględnieniem odrębności tego postępowania. Celem regulacji jest przełamanie sytuacji patowej, w której egzekucja odebrania rzeczy staje się bezskuteczna wyłącznie dlatego, że przedmiot został ukryty lub przemieszczony.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Zastosowanie art. 1045 KPC wymaga spełnienia kilku warunków. Po pierwsze, musi być prowadzona egzekucja świadczenia niepieniężnego polegającego na wydaniu oznaczonej rzeczy ruchomej lub dokumentu na podstawie tytułu wykonawczego. Po drugie, komornik musi faktycznie podjąć czynności u dłużnika i nie znaleźć poszukiwanego przedmiotu - sam brak dobrowolnego wydania nie wystarczy. Po trzecie, konieczny jest wniosek wierzyciela; sąd nie działa tu z urzędu, więc bierność wierzyciela oznacza, że postępowanie o wyjawienie nie zostanie wszczęte. Przepis znajduje więc zastosowanie na etapie następującym po nieskutecznej próbie odebrania rzeczy.

Przykład

Sąd zasądził od dłużnika obowiązek wydania wierzycielowi maszyny do szycia, a wierzyciel skierował sprawę do komornika. Komornik przybył do mieszkania dłużnika, ale maszyny tam nie znalazł, a dłużnik oświadczył jedynie, że jej "już nie ma". Wierzyciel złożył wówczas do sądu wniosek oparty na art. 1045 KPC, a sąd wezwał dłużnika do wskazania, gdzie maszyna się znajduje, oraz do złożenia przyrzeczenia co do prawdziwości tych oświadczeń. Jeżeli dłużnik ujawni, że przekazał maszynę na przechowanie krewnemu, wierzyciel uzyska informację pozwalającą na dalsze czynności egzekucyjne.

Częste nieporozumienia

Pierwszym błędem jest przekonanie, że wyjawienie następuje automatycznie po bezskutecznej wizycie komornika - potrzebny jest wyraźny wniosek wierzyciela do sądu. Drugim jest mylenie tej instytucji z wyjawieniem majątku przy egzekucji świadczeń pieniężnych; art. 1045 KPC dotyczy wyłącznie wskazania miejsca konkretnej rzeczy lub dokumentu, a przepisy o przyrzeczeniu stosuje się tylko odpowiednio. Trzecim nieporozumieniem jest traktowanie postanowienia sądu jako gwarancji odzyskania przedmiotu - wyjawienie służy pozyskaniu informacji, a nie samo w sobie zastępuje czynności komornika. Warto też pamiętać, że oświadczenia składane pod przyrzeczeniem nie są czystą formalnością i wiążą się z odpowiedzialnością za ich prawdziwość. W konkretnej, indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, który oceni stan faktyczny i dobierze właściwe środki procesowe.