Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
Koszty mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd i zakończonej ugodą znosi się wzajemnie, jeżeli strony nie postanowiły inaczej.
Zapytaj o orzecznictwo do art. 104(1) KPC
Odpowiedź z cytowanymi sygnaturami, do sprawdzenia w źródle.
Art. 104[1] KPC wprowadza szczególną zasadę rozliczania kosztów mediacji. Jeżeli mediacja została podjęta na skutek skierowania przez sąd i zakończyła się zawarciem ugody, koszty tej mediacji znosi się wzajemnie. Oznacza to, że każda ze stron ponosi we własnym zakresie te wydatki, które faktycznie poniosła, i nie może żądać od przeciwnika ich zwrotu. Przepis ma charakter dyspozytywny, ponieważ ustawodawca wyraźnie zastrzegł, że reguła obowiązuje tylko wtedy, gdy strony nie postanowiły inaczej. Strony mogą więc w ugodzie samodzielnie ustalić inny sposób podziału kosztów mediacji, na przykład obciążyć nimi w całości jedną z nich.
Do zastosowania art. 104[1] KPC muszą wystąpić łącznie dwie przesłanki. Po pierwsze, mediacja musi być prowadzona na skutek skierowania przez sąd, a więc chodzi o mediację w toku postępowania sądowego, a nie o mediację podjętą wyłącznie z inicjatywy stron przed wszczęciem sprawy. Po drugie, mediacja musi zakończyć się ugodą; jeżeli strony nie doszły do porozumienia, reguła z tego przepisu nie działa i koszty rozlicza się na zasadach ogólnych. Przepis dotyczy kosztów samej mediacji, w szczególności wynagrodzenia mediatora i jego wydatków, a nie całości kosztów procesu. Jeżeli strony chcą odejść od zasady wzajemnego zniesienia, powinny to jasno zapisać w treści ugody lub w odrębnym porozumieniu.
Dwaj przedsiębiorcy spierają się o zapłatę za wykonaną usługę. Sąd kieruje sprawę do mediacji, a strony po dwóch spotkaniach zawierają ugodę, w której ustalają obniżoną kwotę i termin płatności. Wynagrodzenie mediatora i koszty spotkań zostały częściowo pokryte przez każdą ze stron. Skoro w ugodzie nie zapisano nic o kosztach mediacji, zastosowanie znajdzie art. 104[1] KPC: koszty znosi się wzajemnie, więc żadna ze stron nie może domagać się od drugiej zwrotu tego, co wydała na mediację.
Najczęstszym błędem jest przekonanie, że wzajemne zniesienie kosztów mediacji obejmuje również koszty zastępstwa procesowego i opłaty sądowe. Tak nie jest, ponieważ przepis dotyczy wyłącznie kosztów mediacji, a pozostałe koszty procesu rozliczane są według odrębnych przepisów, w tym reguł o zwrocie części opłaty sądowej. Drugim nieporozumieniem jest założenie, że zasada działa automatycznie także wtedy, gdy mediacja zakończyła się bez ugody - wówczas art. 104[1] KPC nie znajduje zastosowania. Warto również pamiętać, że strony mają swobodę odmiennego uregulowania kosztów, lecz milczenie ugody w tej kwestii oznacza właśnie wzajemne zniesienie. W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy redagowaniu treści ugody, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Zgodnie z art. 104[1] KPC koszty mediacji znosi się wtedy wzajemnie, czyli każda strona ponosi to, co sama wydała. Strony mogą jednak umówić się inaczej.
Nie. Przepis odnosi się do mediacji prowadzonej na skutek skierowania przez sąd. Mediacja podjęta wyłącznie na podstawie umowy stron rozliczana jest według ich ustaleń.
Wówczas art. 104[1] KPC nie ma zastosowania, a koszty mediacji rozlicza się na zasadach ogólnych dotyczących kosztów postępowania.
Tak. Przepis wyraźnie dopuszcza odmienne postanowienia stron, więc w ugodzie można ustalić, że koszty pokrywa jedna strona lub że dzielą się nimi w określonych proporcjach.
Nie. Dotyczy tylko kosztów mediacji. Pozostałe koszty procesu, w tym wynagrodzenie pełnomocnika i opłaty sądowe, podlegają odrębnym regulacjom.
Wyroki i postanowienia sądów, które powołują ten przepis.
Przeczytanie tych wyroków zajmie godzinę. PrawMi streści linię orzeczniczą do art. 104(1) w minutę. Streść orzecznictwo
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
PrawMi odpowiada z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń.
Zapytaj o art. 104(1)