Art. 1034.

Co dokładnie stanowi przepis

Art. 1034 KPC pełni podwójną rolę. Po pierwsze, nakazuje odpowiednie stosowanie art. 1030 i art. 1032 KPC także w postępowaniu uregulowanym w rozdziale, w którym przepis ten się znajduje, czyli rozciąga na to postępowanie zasady dotyczące zgłaszania i uwzględniania wierzytelności przy podziale sumy uzyskanej z egzekucji. Po drugie, wprowadza samodzielną regułę: w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji umieszcza się również wierzytelności zabezpieczone zastawem rejestrowym. Nie następuje to jednak automatycznie - przepis uzależnia to od dwóch warunków. Zastawnikowi musi przysługiwać prawo zaspokojenia się z przedmiotu egzekucji, a swoje prawa musi on udowodnić dokumentem urzędowym najpóźniej w dniu złożenia na rachunek depozytowy Ministra Finansów sumy ulegającej podziałowi.

Kiedy przepis ma zastosowanie

Przepis znajduje zastosowanie wtedy, gdy w wyniku czynności egzekucyjnych powstała suma pieniężna podlegająca podziałowi między kilku uprawnionych. Chodzi o sytuacje, w których obok wierzycieli egzekwujących pojawiają się podmioty legitymujące się zabezpieczeniem rzeczowym w postaci zastawu rejestrowego na przedmiocie, z którego prowadzono egzekucję. Kluczowe znaczenie ma element czasowy: dokument urzędowy potwierdzający prawa zastawnika musi dotrzeć do organu najpóźniej w dniu złożenia sumy na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Późniejsze wykazanie praw nie daje podstawy do umieszczenia wierzytelności w tym podziale. Odesłanie do art. 1030 i art. 1032 KPC oznacza, że stosuje się tu ogólne zasady dotyczące zgłaszania wierzytelności i skutków ich niezgłoszenia.

Przykład

Komornik prowadził egzekucję z maszyn należących do przedsiębiorcy i uzyskał ze sprzedaży określoną sumę. Na maszynach ustanowiony był wcześniej zastaw rejestrowy na rzecz banku, który finansował ich zakup. Bank, chcąc uczestniczyć w podziale, przedstawia dokument urzędowy potwierdzający wpis zastawu i przysługujące mu prawo zaspokojenia się z tego przedmiotu, i czyni to przed upływem dnia, w którym suma została złożona na rachunek depozytowy Ministra Finansów. Dzięki temu jego wierzytelność zostaje ujęta w podziale sumy uzyskanej z egzekucji; gdyby dokument złożył kilka dni później, art. 1034 KPC nie dawałby podstawy do jej umieszczenia.

Częste nieporozumienia

Najczęstszym błędem jest przekonanie, że sam fakt istnienia zastawu rejestrowego wystarczy, by wierzytelność została uwzględniona z urzędu. Przepis wyraźnie wymaga wykazania praw dokumentem urzędowym i to w ściśle określonym terminie. Drugim nieporozumieniem jest utożsamianie umieszczenia wierzytelności w podziale z automatycznym uzyskaniem pierwszeństwa - o kolejności zaspokojenia decydują odrębne przepisy, a art. 1034 KPC przesądza jedynie o dopuszczeniu wierzytelności do podziału. Mylące bywa też pomijanie odesłania do art. 1030 i art. 1032 KPC, które współkształtują reguły postępowania. Ponieważ ocena skutków zależy od realiów konkretnego postępowania egzekucyjnego, w sprawie indywidualnej warto skonsultować się z prawnikiem.