Ustawa z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego.
Aktualizacja: 18 sierpnia 2026
W razie śmierci albo likwidacji dłużnika po wszczęciu postępowania egzekucyjnego sąd na wniosek wierzyciela ustanawia dla niego kuratora. Przepisu art. 819 nie stosuje się.
Zapytaj o orzecznictwo do art. 1022(3) KPC
Odpowiedź z cytowanymi sygnaturami, do sprawdzenia w źródle.
Art. 1022(3) KPC reguluje sytuację, w której dłużnik przestaje istnieć już po tym, jak postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte. Przepis przewiduje, że w razie śmierci dłużnika będącego osobą fizyczną albo likwidacji dłużnika będącego jednostką organizacyjną sąd ustanawia dla niego kuratora. Ustanowienie kuratora nie następuje jednak z urzędu - warunkiem jest złożenie wniosku przez wierzyciela, który jest zainteresowany dalszym prowadzeniem egzekucji. Druga część normy zawiera wyraźne wyłączenie: nie stosuje się art. 819 KPC, czyli reguł nakazujących w takiej sytuacji zawieszenie postępowania egzekucyjnego i jego podjęcie dopiero z udziałem następców prawnych. W efekcie egzekucja może toczyć się dalej, a rolę podmiotu reprezentującego nieistniejącego już dłużnika przejmuje kurator ustanowiony przez sąd.
Przepis wchodzi w grę wyłącznie wtedy, gdy zdarzenie w postaci śmierci albo likwidacji dłużnika nastąpiło już po wszczęciu postępowania egzekucyjnego. Jeżeli dłużnik nie żył lub nie istniał wcześniej, sytuacja prawna jest inna i wymaga oceny na innej podstawie, w tym w zakresie prawidłowości tytułu wykonawczego. Konieczna jest inicjatywa wierzyciela, który powinien wykazać zaistnienie zdarzenia uzasadniającego ustanowienie kuratora, na przykład przedstawiając odpis aktu zgonu albo informację o wykreśleniu podmiotu z rejestru. Kurator działa w postępowaniu w interesie prawidłowego jego przebiegu, umożliwiając doręczanie pism i podejmowanie czynności, które bez reprezentacji dłużnika byłyby niemożliwe. Rozwiązanie to ma zapobiegać sytuacjom, w których egzekucja utyka na wiele lat z powodu niemożności ustalenia następców prawnych.
Wierzyciel prowadzi egzekucję z nieruchomości przeciwko dłużnikowi, a w toku postępowania dłużnik umiera. Bez szczególnej regulacji komornik musiałby zawiesić postępowanie do czasu ustalenia spadkobierców, co przy sporze o spadek mogłoby trwać bardzo długo. Wierzyciel składa więc do sądu wniosek o ustanowienie kuratora na podstawie art. 1022(3) KPC, dołączając odpis aktu zgonu. Po ustanowieniu kuratora czynności egzekucyjne mogą być kontynuowane, a pisma w postępowaniu doręcza się kuratorowi zamiast nieustalonym jeszcze następcom prawnym.
Pierwszym błędem jest założenie, że sąd ustanowi kuratora automatycznie - konieczny jest wniosek wierzyciela. Drugim jest przekonanie, że kurator staje się dłużnikiem lub odpowiada własnym majątkiem; kurator jedynie reprezentuje stronę w postępowaniu, a odpowiedzialność majątkowa pozostaje związana z majątkiem dłużnika i zasadami odpowiedzialności następców prawnych. Trzecim nieporozumieniem jest sądzenie, że wyłączenie art. 819 KPC pozbawia spadkobierców jakichkolwiek uprawnień - mogą oni wstąpić do postępowania i korzystać ze środków zaskarżenia. Zdarza się też mylenie kuratora ustanawianego na podstawie tego przepisu z kuratorem spadku, którego zadania i podstawa prawna są odmienne.
W indywidualnej sprawie, zwłaszcza przy sporze o skład i przyjęcie spadku, warto skonsultować się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Nie. Art. 1022(3) KPC wymaga wniosku wierzyciela. Bez takiego wniosku sąd nie ustanowi kuratora.
Przepis wyłącza stosowanie art. 819 KPC, więc typowe skutki w postaci zawieszenia postępowania nie występują, a egzekucja może toczyć się dalej z udziałem kuratora.
Nie. Kurator jest jedynie reprezentantem w postępowaniu egzekucyjnym i nie odpowiada za zobowiązanie swoim majątkiem.
Tak. Przepis wymienia obok śmierci również likwidację dłużnika, co obejmuje sytuację ustania bytu prawnego jednostki organizacyjnej po wszczęciu egzekucji.
Art. 1022(3) KPC odnosi się do zdarzeń zaistniałych po wszczęciu postępowania. Wcześniejsza śmierć dłużnika wymaga odrębnej oceny, w tym prawidłowości tytułu wykonawczego.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
PrawMi odpowiada z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń.
Zapytaj o art. 1022(3)