Art. 188 Kodeksu karnego penalizuje działania naruszające ochronę terenów o szczególnych walorach przyrodniczych lub krajobrazowych. Przepis wskazuje, że osoba, która na takich terenach lub w ich otulinie, wbrew obowiązującym przepisom, wznosi nowe obiekty budowlane, powiększa już istniejące albo podejmuje działalność gospodarczą zagrażającą środowisku, może ponieść odpowiedzialność karną. Przewidziane są kary w formie grzywny, ograniczenia wolności lub pozbawienia wolności do lat dwóch. Norma ma więc charakter ochronny, zabraniając działań mogących negatywnie wpłynąć na chronione środowisko naturalne i krajobraz.
Przepis ma zastosowanie przede wszystkim na terenach objętych formalną ochroną przyrodniczą, takich jak parki narodowe, rezerwaty przyrody czy obszary chronionego krajobrazu, a także na ich otulinach, czyli strefach buforowych. Warunkiem odpowiedzialności jest działanie sprzeczne z przepisami prawa dotyczącymi ochrony środowiska i gospodarowania przestrzenią. Chodzi o świadome lub nieprzestrzeganie zakazów dotyczących robót budowlanych i prowadzenia działalności gospodarczej, które mogą szkodzić chronionym obszarom.
Przykładowo, inwestor chce rozbudować halę produkcyjną znajdującą się w granicach parku krajobrazowego lub tuż przy jego granicy. Jeśli prace nie mają wymaganego pozwolenia, lub ich zakres wykracza poza ustalenia środowiskowe i narusza przepisy ochrony, inwestor może zostać pociągnięty do odpowiedzialności na podstawie art. 188 KK. Kara może dotknąć również prowadzącego działalność gospodarczą związaną na przykład z emitowaniem zanieczyszczeń czy odprowadzaniem ścieków, jeśli czynność ta zagraża środowisku naturalnemu chronionego obszaru.
Często spotykanym błędem jest nieuwzględnianie stref ochronnych i otulin w planach inwestycyjnych albo krótkowzroczne pomijanie wymagań dotyczących zgód i pozwoleń. Nieznajomość przepisów ochrony środowiska i terenów chronionych nie zwalnia z odpowiedzialności karnej. Ponadto, interpretowanie działalności gospodarczej w sposób zbyt wąski może prowadzić do pominięcia sytuacji zagrożenia środowiska. Art. 188 KK jasno wskazuje na wagę ochrony terenów chronionych i przykłada wysoką wagę do przestrzegania związanych z tym ograniczeń.
Podsumowując, art. 188 KK chroni środowisko przyrodnicze i krajobrazowe przez penalizowanie działań niezgodnych z prawem, które mogą je zagrażać. W indywidualnych sprawach, zwłaszcza dotyczących konkretnych terenów i działalności, wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, by prawidłowo ocenić ryzyko i obowiązki prawne.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
