Art. 119 Kodeksu karnego w § 1 penalizuje działanie polegające na stosowaniu przemocy lub groźby bezprawnej skierowanej wobec grupy osób lub konkretnej osoby. Kwalifikującym czynnikiem jest motywacja wynikająca z przynależności do określonej kategorii, takiej jak narodowa, etniczna, rasowa, polityczna, wyznaniowa lub z powodu bezwyznaniowości. Oznacza to, że czyn ten jest oceniany jako przestępstwo z nienawiści, gdzie sprawca atakuje ofiarę nie za jej indywidualne cechy, ale ze względu na tożsamość grupową, do której należy. Do sankcji prawnej przewidzianej w tym przepisie należy kara pozbawienia wolności od 3 miesięcy do 5 lat, co świadczy o poważnym charakterze tego naruszenia prawa. Przepis ten wskazuje na ochronę osób przed działaniami motywowanymi uprzedzeniami i dyskryminacją.
Przepis znajdujący się w art. 119 § 1 KK znajduje zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy przemoc lub groźba są ukierunkowane na podłoże określonych cech tożsamościowych adresata czynu. Musi istnieć związek przyczynowy pomiędzy stosowaną przemocą lub groźbą a przynależnością narodową, etniczną, rasową, polityczną, wyznaniową lub bezwyznaniowością danej osoby lub grupy osób. Istotne jest, aby czyny te miały charakter bezprawny, co oznacza, że nie mogą być usprawiedliwione żadną okolicznością prawnie dopuszczalną. Zastosowanie przepisu wymaga więc ustalenia motywu działania sprawcy i wykazania, że to przynależność do wskazanych grup lub poglądów była podstawą zastosowania przemocy lub groźby.
Na przykład wyobraźmy sobie sytuację, w której sprawca atakuje słownie i fizycznie osobę z powodu jej przynależności do mniejszości etnicznej podczas publicznego zgromadzenia. Sprawca używa słów nienawiści i grozi kolejnymi napaściami, ponieważ nie akceptuje wyznawanych przez ofiarę wartości czy jej kultury. Taki czyn mieści się w zakresie art. 119 § 1 KK, gdyż jest wyraźnie motywowany aspektami pochodzenia etnicznego i stanowi bezprawną przemoc lub groźbę. W tej sytuacji możliwe jest wszczęcie postępowania karnego i zastosowanie sankcji przewidzianych w tym przepisie.
Częstym błędem przy stosowaniu art. 119 KK jest nieuwzględnianie motywu przestępstwa, co może prowadzić do nieprawidłowej kwalifikacji czynu. Niekiedy przemoc lub groźba mają miejsce, ale ich przyczyną nie jest przynależność do żadnej z wymienionych grup, co wyłącza zastosowanie tego przepisu. Innym nieporozumieniem jest utożsamianie każdej formy konfliktu z przestępstwem z nienawiści bez dostatecznego wykazania bezprawnego motywu. Ważne jest, by organy ścigania i sądy dokładnie badały kontekst i motywy sprawcy, aby prawidłowo stosować artykuł 119 KK. W indywidualnych sprawach, zwłaszcza gdy zachodzą wątpliwości co do kwalifikacji prawnej, wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
