Artykuł 97 Kodeksu cywilnego określa podstawę prawną do domniemania umocowania osoby, która działa w lokalu przedsiębiorstwa przeznaczonym do obsługiwania publiczności. Przepis wskazuje, że w razie wątpliwości taką osobę można uznać za upoważnioną do wykonywania czynności prawnych względem klientów, których usługi przedsiębiorstwo oferuje. Oznacza to, że jeśli ktoś jest czynny wewnątrz lokalu przedsiębiorstwa i obsługuje klientów, to przyjmuje się, że ma prawo do podejmowania typowych działań prawnych, jakie zwyczajowo są podejmowane w takich okolicznościach. To domniemanie służy ochronie interesów osób korzystających z usług przedsiębiorstwa oraz wskazuje na zakres władzy danej osoby w sprawach codziennej działalności handlowej.
Przepis znajdzie zastosowanie w sytuacji, gdy pojawią się wątpliwości, czy konkretna osoba naprawdę ma upoważnienie do dokonania czynności prawnej w imieniu przedsiębiorstwa. Charakterystyczne jest, że nie trzeba wykazywać odrębnego pełnomocnictwa, jeśli osoba jest czynna w lokalu i wykonuje czynności związane z obsługą klientów oraz czynności te mają zwyczajny charakter w działalności tego przedsiębiorstwa. Chodzi zatem o czynności typowe i powtarzalne, które nie wymagają szczególnych uprawnień ani specjalnych umocowań.
Przykładem zastosowania artykułu 97 KC może być sytuacja w kawiarni, gdzie kelnerka obsługuje klientów i dokonuje przyjmowania zamówień oraz przyjmowania płatności. Jeśli klient wątpi, czy kelnerka jest uprawniona do przyjęcia płatności i wydania paragonu, to na podstawie tego przepisu można zakładać, że kelnerka została umocowana do wykonywania tych czynności prawnych typowych dla tej działalności. Dzięki temu klient może korzystać z usług bez konieczności każdorazowego potwierdzania zasadności upoważnienia osoby obsługującej.
Często spotykane błędy wynikają z mylenia umocowania faktycznego z umocowaniem domniemanym określonym w artykule 97. Przepis dotyczy wyłącznie czynności zazwyczaj wykonywanych i osób czynnych w lokalu przeznaczonym do obsługi publiczności, a nie wszystkich pracowników czy osób na zewnątrz firmy. Również zakres czynności jest ograniczony do tych zwyczajowych typowych dla danego przedsiębiorstwa. Nieuprawnione rozszerzanie zakresu umocowania może prowadzić do błędów prawnych. Artykuł 97 KC nie zastępuje pełnomocnictwa na czynności wykraczające poza zwykłe działania. W razie wątpliwości co do konkretnej sytuacji, szczególnie gdy czynności są nietypowe lub o większym skutku prawnym, warto skonsultować się z prawnikiem, aby potwierdzić zakres umocowania.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
