Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 21 lipca 2026
Spadkodawca może w każdej chwili odwołać zarówno cały testament, jak i jego poszczególne postanowienia.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… z ustaleniami Sądu Rejonowego spadkodawca przed śmiercią odwołał testament przez jego zniszczenie, tj. podarcie i spalenie. W ocenie Sądu pierwszej instancji w świetle art. 943 k.c. w zw. z art. 946 k.c. odwołanie testamentu przez spadkodawcę było skuteczne, co implikowało ustawowy porządek dziedziczenia. W oparciu o zeznania wnioskodawczyni i uczestników postępowania Sąd Rejonowy wysnuł wniosek, że testament notarialny…
Fragment uzasadnienia
… z tym, aż do chwili otwarcia spadku, jakiekolwiek prawa czy roszczenia dla osoby uprawnionej z tytułu zapisu. Warto podkreślić, że testament jest czynnością prawną odwołalną ( art. 943 k.c. ). Zatem oczywiste jest, że nie powstało na rzecz wnioskodawczyni roszczenie o przeniesienie własności nieruchomości. Nie można nadto w tym wypadku mówić o roszczeniu przyszłym, gdyż powstanie roszczenia o przeniesienie własności nie…
Streszczenie
Zniesienie swobody testowania niezmiernie trudno jest wykazać dowodami bezpośrednimi, co pozwala na czynienie ustaleń w omawianej materii w oparciu o wnioskowanie, domniemania faktyczne lub wręcz prawdopodobieństwo.
Streszczenie
Przy sporządzaniu testamentów obowiązuje zasada formalizmu, co oznacza, że rozrządzenie na wypadek śmierci dokonane w sposób odbiegający od przewidzianej w ustawie formie, jest nieważne, a to z kolei wywołuje skutek polegający na tym, że następuje dziedziczenie ustawowe.
Wyświetlone orzeczenia: 4
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 943: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoArtykuł 943 Kodeksu cywilnego wskazuje, że spadkodawca ma prawo do odwołania swojego testamentu w każdej chwili. Oznacza to, że niezależnie od tego, kiedy i w jaki sposób został sporządzony testament, spadkodawca może go unieważnić w całości lub zmienić poszczególne zapisy. Przepis ten podkreśla swobodę testowania, jaka charakteryzuje prawo spadkowe w Polsce. Odwołanie testamentu może nastąpić przez sporządzenie nowego testamentu o treści sprzecznej z wcześniejszym albo przez wyraźne oświadczenie woli zaprzestania obowiązywania wcześniejszych postanowień testamentowych. Zatem prawo to pozwala spadkodawcy na elastyczne dopasowanie swojej ostatniej woli do zmieniających się warunków osobistych i majątkowych.
Przepis ma zastosowanie zawsze, gdy spadkodawca chce zmienić swoją ostatnią wolę po sporządzeniu testamentu. Nie ma ograniczeń co do momentu, w którym odwołanie może nastąpić, pod warunkiem, że spadkodawca żyje i jest zdolny do czynności prawnych. Również nie jest wymagana żadna uzasadniona przyczyna odwołania testamentu, co wynika z zasady swobody testowania. Przepis ten nie dotyczy sytuacji, gdy testament zostaje uchylony wskutek innych okoliczności prawnych, na przykład upływu czasu ważności niektórych form testamentu określonych w innych przepisach kodeksu.
Przykładem zastosowania artykułu 943 KC może być sytuacja, gdy spadkodawca sporządził testament przekazujący cały majątek jednej osobie, lecz po kilku latach zmienia zdanie i chce przekazać spadek całkowicie innej osobie lub rozdzielić go pomiędzy kilka osób. Może wówczas sporządzić nowy testament, wyraźnie odwołując poprzedni testament lub jego fragmenty, np. szczególne zapisy dotyczące części majątku. Dzięki temu ostatnia wola spadkodawcy będzie odzwierciedlać aktualne intencje, a wcześniejsze, nieaktualne postanowienia zostaną skutecznie uchylone.
Jednym z częstych nieporozumień związanych z art. 943 KC jest przekonanie, że odwołanie testamentu musi mieć formę pisemną w tym samym kształcie co sporządzenie testamentu. Tymczasem odwołanie postać może zarówno poprzez sporządzenie nowego testamentu w dowolnej dopuszczalnej formie, jak i poprzez inny sposób wyrażenia woli, o ile jest on skuteczny w świetle prawa. Ponadto ludzie często mylą odwołanie całego testamentu z jego częściową zmianą, nie wiedząc, że spadkodawca może wykonać tylko częściowe odwołanie - czyli uchylić niektóre zapisy, nie zmieniając reszty testamentu. W praktyce istotne jest także, by spadkodawca upewnił się co do skuteczności odwołania, gdyż sprzeczne lub niedokładne oświadczenie woli może prowadzić do niejasności prawnych.
Podsumowując, art. 943 KC daje spadkodawcy pełną swobodę w zarządzaniu swoją ostatnią wolą, pozwalając na odwołanie testamentu w dowolnym momencie. W każdej indywidualnej sprawie zaleca się jednak skonsultowanie z prawnikiem, aby upewnić się co do formy i skuteczności odwołania testamentu lub jego poszczególnych postanowień.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Tak, zgodnie z art. 943 KC spadkodawca może odwołać cały testament lub tylko jego pojedyncze postanowienia.
Odwołanie jest możliwe w każdej chwili, o ile spadkodawca jest żywy i ma zdolność do czynności prawnych.
Odwołanie może mieć różne formy, ale musi być skuteczne prawnie, często najlepiej jest sporządzić go w formie testamentu.
Nowy testament odwołuje cały lub odpowiednią część poprzedniego testamentu, jeśli ich treść jest sprzeczna.
Nie, prawo nie wymaga uzasadnienia odwołania testamentu; spadkodawca może to zrobić według własnej woli.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 943