Artykuł 938 Kodeksu cywilnego przewiduje szczególne uprawnienie dziadków spadkodawcy, którzy znajdują się w niedostatku. Normą tą ustawodawca umożliwia dziadkom, jako osobom blisko spokrewnionym z zmarłym, zwrócenie się z żądaniem o dostarczenie środków utrzymania do spadkobiercy, który nie jest zobowiązany alimentacyjnie wobec nich. W praktyce oznacza to, że jeśli dziadkowie nie mogą otrzymywać alimentów od osób mających wobec nich ustawowy obowiązek alimentacyjny, mogą domagać się wsparcia od osoby dziedziczącej po ich wnuku lub wnuczce. Przepis reguluje relację między sytuacją finansową dziadków a wartością udziału spadkowego, którego dana osoba jest spadkobiercą.
Zastosowanie tego przepisu ma miejsce, gdy dziadkowie spadkodawcy dotknięci są niedostatkiem – czyli gdy ich stan materialny jest niewystarczający do zapewnienia podstawowych potrzeb życiowych. Ważne jest także, że osoby obciążone ustawowym obowiązkiem alimentacyjnym wobec dziadków nie mogą wywiązać się z niego, co eliminuje możliwość otrzymywania środków od tych osób. Wówczas roszczenie o zaspokojenie potrzeb dziadków kierowane jest do spadkobiercy, który nie ma alimentacyjnego obowiązku względem tych osób. Norma ta ma na celu ochronę dziadków znajdujących się w trudnej sytuacji materialnej, jednocześnie respektując pozycję spadkobiercy.
Przykładowo, wyobraźmy sobie, że dziadkowie stracili wsparcie dotychczasowych osób zobowiązanych do alimentacji, a po śmierci wnuka ich sytuacja finansowa uległa znacznemu pogorszeniu. Spadkobierca, który odziedziczył majątek po wnuku, jest w stanie zapewnić pomoc. Na mocy art. 938 KC dziadkowie mogą domagać się od spadkobiercy udzielenia środków utrzymania adekwatnych do swoich potrzeb i wartości udziału spadkowego odziedziczonego przez spadkobiercę. Jeśli spadkobierca woli uniknąć bezpośredniego świadczenia, ma też prawo spełnić to roszczenie poprzez zapłatę równowartości jednej czwartej wartości swojego udziału spadkowego.
Do najczęstszych błędów przy stosowaniu art. 938 KC należy próba żądania alimentów od spadkobiercy, który już jest obciążony obowiązkiem alimentacyjnym wobec dziadków lub niesprawdzenie, czy rzeczywiście inne osoby mające obowiązek alimentacyjny nie realizują tego wsparcia. Również często pojawia się niepełne rozumienie, że kwota świadczenia nie może przekraczać wartości udziału spadkowego spadkobiercy. Należy pamiętać, że przepisy tej natury są szczegółowe i dotyczą określonej sytuacji objętej ustawą. W indywidualnym przypadku warto skonsultować się z prawnikiem, aby prawidłowo ustalić uprawnienia i obowiązki stron.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
