Artykuł 918 Kodeksu cywilnego porusza kwestie skuteczności ugody zawartej między stronami oraz możliwości uchylenia się od jej skutków prawnych ze względu na błąd. Przepis wskazuje, że uchylenie się od skutków prawnych takiej ugody jest dopuszczalne jedynie wtedy, gdy błąd dotyczy stanu faktycznego, który obie strony uznawały na podstawie treści ugody za bezsprzecznie prawdziwy. Oznacza to, że jeśli obie strony uważały określony fakt za oczywisty i kluczowy dla rozwiązania sporu, którego ugoda dotyczyła, a w rzeczywistości prawdziwy stan rzeczy był inny, to dopuszczalne jest uchylenie się od skutków ugody. Warunkiem jest również to, że spór lub wątpliwości dotyczące tego stanu faktycznego nie pojawiłyby się, gdyby strony znały prawdziwe okoliczności w chwili zawierania ugody.
Zastosowanie przepisu ma miejsce przede wszystkim w sytuacjach, gdy strony ugody zawierają porozumienie opierając się na błędnych przesłankach dotyczących faktów. Przepis zabezpiecza więc ich interesy, jeśli udowodnią istnienie błędu co do faktów uznanych za „niewątpliwe”. Jednocześnie artykuł wyklucza możliwość uchylenia się od ugody w sytuacji odnalezienia nowych dowodów, które zwiększają zakres roszczeń będących przedmiotem ugody, o ile ugoda nie została zawarta w złej wierze. Tym samym ma ona stabilizować pewność obrotu prawnego i zakazuje powrotu do roszczeń już ugodzonych bez uzasadnienia dotyczącego błędu lub złej wiary.
Przykładem zastosowania tego przepisu może być sytuacja, gdy dwie strony sporu dotyczącego własności nieruchomości dochodzą do ugody opierając się na przekonaniu, że nieruchomość ma określony obszar wynikający z dokumentów geodezyjnych, które obie uważały za aktualne i prawdziwe. Po zawarciu ugody odkryto jednak, że rzeczywisty stan powierzchni jest inny niż zakładany. W takim przypadku strona pokrzywdzona błędem może się uchylić od skutków ugody, jeśli tylko wykazać, że sporu o powierzchnię nie byłoby, gdyby znano prawdziwe dane na czas zawarcia ugody.
Częstym błędem przy stosowaniu Art. 918 KC jest próba uchylenia się od skutków ugody tylko dlatego, że pojawiły się nowe dowody, które poszerzają zakres roszczeń lub zmieniają ocenę sytuacji prawnej. Przepis wyraźnie wyklucza taką możliwość, gdy ugoda została zawarta w dobrej wierze. Również mylne może być założenie, że każdy błąd uzasadnia uchylenie się od ugody; ważne jest, aby błąd dotyczył stanu faktycznego uważanego przez obie strony za bezsporny i kluczowy. Artykuł 918 KC chroni stabilność zawartych porozumień, dlatego też próby podważenia ugody wymagają odpowiedniej podstawy faktycznej i prawnej. W indywidualnej sprawie zalecane jest skonsultowanie się z prawnikiem, aby właściwie ocenić przesłanki uchylenia się od skutków prawnych ugody.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
