Art. 78¹ Kodeksu cywilnego definiuje podstawowe zasady dotyczące składania oświadczeń woli w formie elektronicznej. Przepis ten stanowi, że dla zachowania elektronicznej formy czynności prawnej wystarczy złożenie oświadczenia woli w postaci elektronicznej i zabezpieczenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym. Dodatkowo, oświadczenie woli złożone elektronicznie jest traktowane jako równoważne z oświadczeniem w formie pisemnej. Oznacza to, że prawidłowo podpisany dokument elektroniczny ma taką samą moc dowodową i skutki prawne jak tradycyjny dokument papierowy podpisany odręcznie. Zgodnie z tym przepisem, spełnienie wymogów formy elektronicznej wymaga nie tylko sporządzenia oświadczenia woli w formie cyfrowej, lecz także opatrzenia go odpowiednim podpisem elektronicznym, który jest gwarancją autentyczności i integralności dokumentu.
Przepis ma zastosowanie zawsze, gdy prawo uzależnia ważność czynności prawnej od zachowania formy pisemnej, a strona decyduje się na formę elektroniczną. Wówczas wystarczy, by oświadczenie woli zostało złożone w formie elektronicznej i opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym – przesłanki te gwarantują, iż czynność prawna jest prawnie ważna i skuteczna. Regulacja ta ułatwia korzystanie z narzędzi cyfrowych w obrocie prawnym, eliminując konieczność wymiany tradycyjnych dokumentów papierowych. Jednakże, jeśli przepisy szczególne wymagają innych form lub dodatkowych zabezpieczeń, wtedy należy dostosować się do tych wymogów. Art. 78¹ ma więc charakter ogólny dla czynności prawnych realizowanych w formie elektronicznej.
Przykładem zastosowania tego przepisu może być zawarcie umowy sprzedaży nieruchomości za pomocą platformy elektronicznej. Strony składają oświadczenia woli w formie elektronicznej, a dokumenty podpisane są kwalifikowanym podpisem elektronicznym, który potwierdza tożsamość podpisujących i nienaruszalność treści. Dzięki temu umowa jest prawnie skuteczna i możliwa do dalszego wykorzystania jako dowód w postępowaniu. Ułatwia to i przyspiesza proces zawierania umów bez konieczności bezpośredniego spotkania oraz przesyłania dokumentów w formie papierowej.
Częstym błędem przy stosowaniu art. 78¹ jest przyjmowanie, że dowolne oświadczenie woli złożone elektronicznie zawsze spełnia wymogi formy pisemnej. Tymczasem konieczne jest opatrzenie go kwalifikowanym podpisem elektronicznym – bez niego oświadczenie może być nieważne lub nie wywoływać skutków prawnych, które przepis ten przewiduje. Niekoniecznie także wszystkie czynności prawne można zawrzeć w formie elektronicznej – mogą występować wyjątki ustawowe. Ponadto, błędem jest myślenie, że zwykły podpis elektroniczny czy podpis zaufany są równoważne kwalifikowanemu podpisowi elektronicznemu. Art. 78¹ wyraźnie wskazuje na konieczność użycia kwalifikowanego podpisu, co jest warunkiem efektywności tej formy czynności prawnej. W przypadku wątpliwości co do prawidłowego stosowania przepisu warto zasięgnąć opinii prawnika.
W indywidualnych przypadkach, aby uniknąć ryzyka nieważności czy sporu, korzystne jest skonsultowanie się z profesjonalistą przed złożeniem elektronicznego oświadczenia woli.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
