Art. 736 Kodeksu cywilnego dotyczy sytuacji, gdy osoba zawodowo wykonująca czynności na rzecz innych, czyli wykonawca przyjmujący zlecenia, ma obowiązek poinformować dającego zlecenie o odmowie przyjęcia zlecenia. Norma stanowi, że jeśli taka osoba nie chce przyjąć powierzonej czynności, powinna niezwłocznie to zakomunikować osobie zlecającej. Dodatkowo przepis nakłada taki sam obowiązek na osobę, która już wcześniej wyraziła gotowość wykonania określonego rodzaju czynności. Chodzi tutaj o zachowanie transparentności względem dającego zlecenie i umożliwienie mu szybkiego poszukiwania innego wykonawcy, co minimalizuje negatywne skutki ewentualnego braku realizacji zlecenia. Norma wskazuje zatem na element rzetelności i komunikacji w relacji zleceniodawca-zleceniobiorca.
Przepis ma zastosowanie wyłącznie do osób, które zawodowo trudnią się wykonywaniem czynności na rzecz innych, czyli prowadzą działalność w zakresie usług lub czynności, które mogą być przedmiotem zlecenia. Zatem nie dotyczy to osób podejmujących się czynności pojedynczo, bez zamiaru zawodowego wykonywania ich systematycznie. Obowiązek powiadomienia o odmowie dotyczy również sytuacji, gdy wykonawca już zadeklarował gotowość do podejmowania określonego rodzaju czynności, lecz nie przyjmuje konkretnego zlecenia. W praktyce ważne jest, aby zawiadomienie było niezwłoczne, co w rozumieniu prawa oznacza bez zbędnej zwłoki, w czasie umożliwiającym zleceniodawcy dalsze działania.
Przykładowo, jeśli doradca zawodowy prowadzący działalność gospodarczą informuje potencjalnego klienta o chęci świadczenia usługi, ale później decyduje się usługi nie realizować z przyczyn osobistych lub branżowych, musi niezwłocznie o tym powiadomić klienta. Klient dzięki takiemu zawiadomieniu może szybko zwrócić się do innego doradcy, unikając straty czasu i możliwości związanej z oczekiwaniem na niepodjęcie zlecenia. Podobnie jest w przypadku tłumacza przysięgłego czy rzeczoznawcy majątkowego, którzy zadeklarowali gotowość realizacji czynności, lecz z różnych powodów muszą odmówić przyjęcia konkretnego zlecenia.
Do częstych nieporozumień przy stosowaniu art. 736 KC należy mylenie tego przepisu z obowiązkiem wykonania zlecenia, co jest regulowane odmiennie. Przepis nie nakłada żadnego obowiązku przyjęcia zlecenia, a jedynie zobowiązuje do niezwłocznego zawiadomienia o odmowie. Błąd występuje także, gdy zawodowiec nie informuje o odmowie w odpowiednim czasie, przez co zleceniodawca może ponieść stratę wynikającą z opóźnienia. Kolejnym błędem jest brak świadomości, że dotyczy to także osób, które wyraziły gotowość wykonania zleceń danego rodzaju, a nie tylko tych, którym zlecenie zostało już przekazane. W przypadku indywidualnych wątpliwości związanych z tą normą wskazana jest konsultacja z prawnikiem ze względu na specyfikę konkretnej sytuacji.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
