Artykuł 70918 Kodeksu cywilnego wprowadza szczególne uregulowania dotyczące umowy, na mocy której jedna strona zobowiązuje się oddać drugiej stronie rzecz będącą jej własnością do używania albo do używania i pobierania pożytków, a druga strona zobowiązuje się zapłacić właścicielowi tej rzeczy wynagrodzenie w ustalonych ratach. Wynagrodzenie to musi być co najmniej równe wartości rzeczy na dzień zawarcia umowy. Przepis ten stosuje odpowiednio pozostałe przepisy tytułu dotyczącego użyczenia, co oznacza, że chociaż umowa zawiera element zapłaty, to obowiązują ją zasady z zakresu użyczenia z pewnymi dostosowaniami. Oznacza to, że przedmiotem umowy jest rzecz własnościowa, którą jedna strona oddaje do korzystania drugiej stronie, jednak w odróżnieniu od klasycznego użyczenia, korzystający zobowiązuje się do zapłaty określonego wynagrodzenia pieniężnego.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy strony zawierają umowę o charakterze mieszanym: jedna strona udostępnia rzecz do używania lub używania i pobierania pożytków, druga natomiast wyrównuje to poprzez systematyczne płatności pieniężne większe lub równe wartości tej rzeczy w chwili zawarcia umowy. Dotyczy to sytuacji, gdy właściciel rzeczy chce zachować swoją własność, ale jednocześnie uzyskać wynagrodzenie za czasowe korzystanie z niej przez drugą stronę. Przepis chroni właściciela, dopuszczając ustalenie wynagrodzenia zabezpieczającego jego interes majątkowy.
Przykładowo, wyobraźmy sobie, że właściciel maszyny produkcyjnej oddaje ją do firmy korzystającej na określony czas, umożliwiając jej produkcję oraz czerpanie korzyści z użytkowania. Firma korzystająca płaci wynagrodzenie rozłożone na raty, które w sumie co najmniej odpowiada wartości maszyny w momencie zawarcia umowy. Dzięki temu właściciel zachowuje tytuł własności maszyny, a jednocześnie otrzymuje stały dochód z jej użytkowania. Umowa ta stosuje się, jak wskazuje przepis, odpowiednio do regulacji dotyczących użyczenia, z uwzględnieniem tego, że w tej sytuacji przewidziano zapłatę pieniężną.
Najczęstsze błędy wynikają z mylenia tej umowy z typowym najmem lub sprzedażą ratalną. Umowa, o której mowa w art. 70918 KC, to nie sprzedaż na raty, ponieważ własność rzeczy pozostaje u oddającego, a korzystający uzyskuje jedynie prawo do używania i pobierania pożytków. Ponadto, nie można mylić tego typu umowy z użyczeniem nieodpłatnym, ponieważ tutaj wynagrodzenie jest obowiązkowe i musi odpowiadać wartości rzeczy z chwili zawarcia. Dla prawidłowego stosowania przepisu konieczne jest precyzyjne określenie wartości rzeczy i warunków płatności. W przypadku wątpliwości co do indywidualnych okoliczności warto skonsultować się z prawnikiem, aby dobrze ocenić charakter prawny i konsekwencje zawartej umowy.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
