Artykuł 635 Kodeksu cywilnego ustanawia szczególną zasadę dotyczącą wykonania dzieła oraz praw zamawiającego w sytuacji, gdy wykonawca, zwany przyjmującym zamówienie, znacznie opóźnia się z rozpoczęciem lub zakończeniem dzieła. Norma przewiduje, że jeśli opóźnienie jest tak duże, iż mało prawdopodobne jest, aby dzieło zostało ukończone w terminie umówionym, zamawiający zyskuje prawo do odstąpienia od umowy bez konieczności uprzedniego wyznaczania dodatkowego terminu. Oznacza to, że nawet jeszcze przed upływem przewidzianego terminu wykonania dzieła, zamawiający może rozwiązać umowę. Przepis ten chroni interesy zamawiającego poprzez umożliwienie szybkiego reagowania na ewidentne zagrożenie nieterminowego wykonania, które mogłoby narazić go na straty lub inne niekorzyści.
Przepis ma zastosowanie w sytuacjach, gdy wykonawca dzieła nie rozpoczyna pracy w rozsądnym czasie albo zwleka z jej ukończeniem do tego stopnia, że kontynuowanie umowy nie ma praktycznego sensu ze względu na przewidywane opóźnienie. Warunkiem skorzystania z prawa odstąpienia jest ocena, že stan rzeczy uniemożliwia terminowe zakończenie dzieła. Nie wymaga się przy tym wcześniejszego wyznaczenia nowego terminu, co odróżnia tę regulację od standardowego trybu realizacji umowy z opóźnieniem. Zatem zamawiający może wystąpić z odstąpieniem natychmiast po stwierdzeniu, że realizacja dzieła w umówionym terminie jest nierealna.
Przykładem zastosowania artykułu 635 KC może być sytuacja, gdy klient zamawia wykonanie mebli na wymiar z terminem dostawy określonym na trzy miesiące. Jeśli wykonawca spóźnia się z rozpoczęciem pracy już po miesiącu, a ze względu na skomplikowaną konstrukcję oraz przewidywany czas realizacji wiadomo, że meble nie zostaną zrobione na czas, klient może zdecydować się na odstąpienie od umowy jeszcze zanim minie ustalony termin dostawy. Dzięki temu nie jest zmuszony do czekania bezterminowo i może poszukać innego wykonawcy lub podjąć inne działania. Ten przepis daje zamawiającemu możliwość ochrony przed długotrwałymi zwłokami i związanym z nimi ryzykiem.
Częste błędy przy stosowaniu artykułu 635 KC dotyczą przede wszystkim niewłaściwej oceny, czy opóźnienie jest rzeczywiście tak duże, że wykonawca nie zdąży na czas. Przedwczesne odstąpienie od umowy bez wyraźnego i uzasadnionego powodu może skutkować roszczeniami ze strony wykonawcy o odszkodowanie. Ponadto niektórzy mylnie uważają, że zawsze można odstąpić od umowy z powodu opóźnienia, podczas gdy przepisy wymagają, aby było ono na tyle poważne, że ukończenie pracy jest wysoce nieprawdopodobne. Niewiedza o braku konieczności wyznaczania dodatkowego terminu także może prowadzić do błędnych działań. W związku z tym, aby prawidłowo zastosować art. 635 KC oraz ocenić sytuację, warto w indywidualnych przypadkach skonsultować się z prawnikiem, który pomoże ocenić zasadność odstąpienia.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
