Art. 563 Kodeksu cywilnego reguluje kwestie związane z rękojmią przy sprzedaży rzeczy między przedsiębiorcami. Zgodnie z jego § 1, kupujący przedsiębiorca traci prawo do dochodzenia roszczeń z tytułu rękojmi, jeśli nie zbadał zakupionej rzeczy w czasie i w sposób, jaki jest przyjęty dla tego rodzaju rzeczy, oraz jeśli nie zgłosił sprzedawcy wady niezwłocznie po jej stwierdzeniu. W sytuacji gdy wada ujawniła się dopiero później, obowiązek powiadomienia sprzedawcy o tej wadzie powstaje z chwilą jej wykrycia i również musi nastąpić niezwłocznie. Z kolei § 2 wskazuje, że wystarczy, by zawiadomienie o wadzie zostało wysłane przed upływem terminu, który przepisy przewidują na to zgłoszenie.
Przepis ma zastosowanie wyłącznie w transakcjach między przedsiębiorcami, czyli w relacjach biznesowych, gdzie obie strony prowadzą działalność gospodarczą. Jego celem jest zapewnienie, aby kupujący jako profesjonalny uczestnik obrotu sprawdził stan rzeczy i niezwłocznie poinformował o ewentualnych wadach, co przeciwdziała przedłużającemu się ryzyku spornych sytuacji i umożliwia sprzedawcy szybką reakcję. Terminowe zbadanie rzeczy i zgłoszenie wady są więc przesłanką konieczną do zachowania uprawnień z rękojmi.
Praktyczny przykład zastosowania art. 563 KC może dotyczyć sytuacji, gdy przedsiębiorca kupuje maszynę do produkcji od innego przedsiębiorcy. Jeżeli nabywca nie sprawdzi maszyny w sposób przyjęty w branży – na przykład nie przeprowadzi testów funkcjonalnych – oraz nie poinformuje sprzedawcy o zgodzie na wadę natychmiast po jej wykryciu, traci prawo do roszczeń z rękojmi, nawet gdy wada była istotna. Oznacza to, że kupujący nie będzie mógł żądać naprawienia szkody lub wymiany wadliwego przedmiotu.
Częste błędy przy stosowaniu art. 563 KC dotyczą najczęściej niezrozumienia obowiązku niezwłocznego badania rzeczy i zgłaszania wady. Przedsiębiorcy mylnie uważają, że mogą ustalić wadę z opóźnieniem lub że samo zgłoszenie po długim czasie wystarczy do zachowania uprawnień. Niezrozumienie, co oznacza termin "niezwłocznie" i brak znajomości przyjętych zwyczajów badania rzeczy tego rodzaju prowadzi do utraty roszczeń. Warto też pamiętać, że termin jest istotny już w momencie wysłania zawiadomienia, więc liczy się data nadania, a nie otrzymania pisma.
W indywidualnych przypadkach zastosowania przepisu, ze względu na złożoność oceny czasu i sposobu badania rzeczy, zaleca się konsultację z prawnikiem, który pomoże wyjaśnić szczegóły i możliwości ochrony prawnej.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
