Art. 537 Kodeksu cywilnego odnosi się do sytuacji, gdy w miejscu i czasie zawarcia umowy sprzedaży obowiązuje zarządzenie ustanawiające tzw. cenę sztywną dla rzeczy określonego rodzaju lub gatunku. Przepis jednoznacznie wskazuje, że cena ta obowiązuje strony umowy niezależnie od tego, jaką cenę w umowie ustalono – oznacza to, że cena ustalona w umowie może być zignorowana na rzecz ceny zweryfikowanej przez prawo. Kluczowym elementem jest tu pojęcie zarządzenia określającego taką sztywną cenę, które ma charakter wiążący i nadrzędny wobec umów zawieranych między sprzedawcą a kupującym.
Przepis ma zastosowanie wyłącznie wtedy, gdy istnieje obowiązujące w danym miejscu i czasie zarządzenie określające cenę sztywną, a sprzedawane są rzeczy określonego rodzaju lub gatunku. Oznacza to, że nie każda umowa sprzedaży podlega tym regulacjom, lecz tylko takie, które pokrywają się z zakresem i czasem obowiązywania stosownego zarządzenia. Zasadniczo chodzi o sytuacje, w których ustawodawca lub inny organ publiczny interweniuje w rynek, ustalając obowiązujące ceny, co ma chronić interes społeczny i konsumenta przed nieuczciwymi praktykami.
Przykładowo, jeśli w danym mieście obowiązuje zarządzenie, zgodnie z którym za określony rodzaj mebli może być zapłacona tylko cena ściśle określona, to nawet jeśli kupujący i sprzedawca ustalili inną, niższą cenę umowną, strony są związane tą ceną sztywną. Jeśli sprzedawca zażądał lub otrzymał cenę wyższą niż ta określona w zarządzeniu, zgodnie z paragrafem 2 art. 537 ma obowiązek zwrócić różnicę kupującemu. W sytuacji odwrotnej, gdy kupujący miał zapłacić cenę niższą niż cena sztywna i po zakupie zużył lub odprzedał rzecz, obowiązany jest dopłacić cenę sztywną tylko wtedy, gdy przed zużyciem lub sprzedażą znał lub mógł znać tę cenę stosując należyta staranność. Jeżeli natomiast nie zużył ani nie odprzedał rzeczy, ma prawo odstąpić od umowy.
Często pojawiają się błędy w interpretacji art. 537 KC, zwłaszcza dotyczące momentu obowiązywania ceny sztywnej oraz określenia, jakie zarządzenie rzeczywiście ją ustanawia. Niektórzy błędnie zakładają, że ustalona umownie cena automatycznie traci ważność, podczas gdy przepisy wymagają istnienia obowiązującego zarządzenia. Ponadto mylone bywają konsekwencje prawne dla kupującego przy różnicach ceny, nie zawsze jest jasne, kiedy i w jakiej wysokości kupujący musi uiścić dopłatę lub ma prawo do odstąpienia. Art. 537 wyraźnie wskazuje wymogi dotyczące znajomości ceny sztywnej oraz skutków zużycia lub odprzedania rzeczy przez kupującego.
W przypadku indywidualnej sytuacji, zwłaszcza gdy zachodzą wątpliwości co do stosowania art. 537 KC, wskazane jest skonsultowanie się z prawnikiem, który pomoże właściwie ocenić i zastosować przepis w danym stanie faktycznym.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
