Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Rzeczami w rozumieniu niniejszego kodeksu są tylko przedmioty materialne.
Sprawdź, jak sądy stosują art. 45 KC
Odpowiedź z sygnaturami orzeczeń i odesłaniem do źródła.
Art. 45 Kodeksu cywilnego w precyzyjny sposób określa, czym są rzeczy na gruncie prawa cywilnego. Przepis jednoznacznie wskazuje, że rzeczy to wyłącznie przedmioty materialne. Oznacza to, że do rzeczy zalicza się tylko te elementy rzeczywistości, które mają fizyczną, namacalną postać i mogą być przedmiotem władztwa prawnego, na przykład własności lub posiadania. Z drugiej strony, przepis wyklucza z definicji rzeczy wszelkie niematerialne prawa czy wartości, takie jak prawa autorskie czy wierzytelności, które nie są objęte zakresem pojęcia rzeczy w rozumieniu kodeksu. Ten jeden krótki artykuł ma więc fundamentalne znaczenie dla całego prawa rzeczowego i determinuje, co może być przedmiotem obrotu rzeczowego oraz jakie przepisy stosuje się do majątku materialnego.
Przepis ma zastosowanie w każdej sytuacji, gdy istotne jest określenie przedmiotu prawa rzeczowego lub inne zagadnienie związane z rzeczami w rozumieniu prawa cywilnego. Zastosowanie tego art. 45 jest szczególnie ważne przy rozstrzyganiu, czy dany przedmiot może być własnością, użytkowany, sprzedany albo czy może podlegać zabezpieczeniu na podstawie prawa rzeczowego. Przepis wyklucza też wątpliwości dotyczące natury rzeczy, podkreślając, że jedynie elementy fizyczne są rzeczywiste w świetle przepisów kodeksu. Dotyczy to więc nie tylko nieruchomości i ruchomości, ale także innych przedmiotów posiadających materialną formę.
Przykład zastosowania przepisu może dotyczyć sytuacji, gdy osoba nabywa w sklepie książkę. Ta książka jako przedmiot materialny jest rzeczą w rozumieniu art. 45 KC, wobec czego nabywca staje się jej właścicielem zgodnie z przepisami prawa rzeczowego. Natomiast prawa do korzystania z treści tej książki, czyli np. prawa autorskie, nie są rzeczami, lecz prawami niematerialnymi i regulowane są innymi przepisami. Podobnie, jeśli ktoś podpisuje umowę na korzystanie z serwisu internetowego, nie nabywa rzeczy jako przedmiotu materialnego, lecz jedynie prawo do korzystania, które nie jest w rozumieniu art. 45 KC rzeczą.
Częstym nieporozumieniem przy stosowaniu tego przepisu bywa mylenie rzecz materialnej z prawem lub dobrem niematerialnym. W praktyce zdarza się, że osoby mylnie traktują prawa majątkowe, takie jak wierzytelności czy prawa autorskie, jako rzeczy. To może prowadzić do błędnego stosowania przepisów prawa rzeczowego, które odnoszą się tylko do przedmiotów materialnych. Ponadto nieraz pojawia się problem przy rozstrzyganiu, czy określony składnik majątku jest rzeczą w sensie kodeksowym – w takich sytuacjach kluczowe jest odwołanie się do art. 45 KC. Zawsze warto mieć na względzie, że pojęcie rzeczy ma charakter ściśle materialny. W indywidualnych sprawach, szczególnie wątpliwych, pomocne może być skonsultowanie się z prawnikiem specjalizującym się w prawie cywilnym.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Fragment uzasadnienia
… ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem prawa własności (współwłasności). „Przeznaczenie”, o jakim mowa w art. 211 k.c. , dotyczy rzeczy, a więc przedmiotu materialnego ( art. 45 k.c. ), wynika zatem bezpośrednio z jej charakteru, stanu technicznego oraz funkcji, jaką pełni w życiu człowieka i jego działalności. W konsekwencji oznacza cel, jakiemu rzecz ma służyć (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 października 2002…
Fragment uzasadnienia
… sądu, przewidzianego art. 6 ust. 1 konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w R. dnia 4 listopada 1950 r. (Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284) i art. 45 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej , należy zaliczyć do kategorii dóbr osobistych objętych art. 23 k.c. Sąd aprobuje przeważający w doktrynie i judykaturze pogląd, że dobra osobiste ujmowane są w kategoriach obiektywnych jako wartości…
Fragment uzasadnienia
… który miałby prowadzić do sytuacji sprzecznej ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy. Społeczno-gospodarcze przeznaczenie rzeczy, dotyczy przedmiotu materialnego ( art. 45 kc ), co wynika bezpośrednio z jej charakteru, stanu technicznego oraz funkcji, jaką pełni w życiu człowieka oraz jego działalności. W konsekwencji oznacza cel, jakiemu rzecz ma służyć. Fizyczny podział nieruchomości jest zasadny, zatem tylko…
Fragment uzasadnienia
… rzecz, a więc przedmiot materialny, którego cechą jest takie zindywidualizowanie i wyodrębnienie od innych przedmiotów, że może być traktowany w obrocie jako dobro samoistne (art. 45 k.c.). Przedmiotem posiadania może być także część rzeczy, co dotyczy przede wszystkim części nieruchomości gruntowej. Przedmiot materialny połączony z innym jako jego część składowa (art. 47 k.c.) nie przestaje być rzeczą przez to, że stał się…
Fragment uzasadnienia
… ani ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa własności (współwłasności). „Przeznaczenie”, o jakim mowa w art. 211 k.c., dotyczy rzeczy, a więc przedmiotu materialnego (art. 45 k.c.), wynika zatem bezpośrednio z jej charakteru, stanu technicznego oraz funkcji, jaką pełni w życiu człowieka oraz jego działalności. W konsekwencji oznacza cel, jakiemu rzecz ma służyć. Nie powinno zatem budzić wątpliwości, że…
Fragment uzasadnienia
… jako podstawę wznowienia wskazał art. 403 § 2 k.p.c. i zarzucił orzeczeniom sądów obu instancji naruszenie prawa cywilnego materialnego, a w szczególności art. 32 k.r.o., art. 45 k.c., art. 7, 8, 30, 32, 45 ust. 1, 87 ust. 1 Konstytucji RP oraz prawa cywilnego procesowego – art. 321 § 1 k.p.c. w związku z art. 13 § 2 k.p.c., art. 566 k.p.c. i art. 3 k.p.c. Wskazując na powyższe wniósł o zmianę postanowienia Sądu Okręgowego…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 45: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoOznacza to, że rzecz musi mieć fizyczną, namacalną postać; nie mogą nią być prawa niematerialne ani wartości niematerialne.
Nie, prawa autorskie są prawami niematerialnymi i nie są zaliczane do rzeczy według art. 45 KC.
Tak, nieruchomości są przedmiotami materialnymi i tym samym są rzeczami zgodnie z art. 45 KC.
Tak, ponieważ jest to przedmiot materialny posiadający fizyczną formę, a więc rzecz.
Przepis stosuje się zawsze, gdy trzeba ustalić, czy dany przedmiot jest rzeczą materialną, co wpływa na stosowanie przepisów prawa rzeczowego.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 45