Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 13 lipca 2026
Wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego wygasają ustanowione na nim obciążenia.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Art. 241 kodeksu cywilnego reguluje kwestię skutków wygaśnięcia użytkowania wieczystego w kontekście obciążeń ustanowionych na tej nieruchomości. Przepis mówi, że wraz z wygaśnięciem użytkowania wieczystego, automatycznie wygasają także wszelkie obciążenia ustanowione na tej nieruchomości. Oznacza to, że prawa lub obowiązki ciążące na użytkowaniu wieczystym nie mają dalszej mocy po jego zakończeniu. Ważne jest, że przepis ten dotyczy tylko tych obciążeń, które są związane bezpośrednio z użytkowaniem wieczystym, a nie innych praw rzeczowych czy zobowiązań na nieruchomości.
Przepis znajduje zastosowanie w sytuacjach, gdy użytkowanie wieczyste wygasa, na przykład z upływem czasu trwania umowy użytkowania wieczystego, w wyniku decyzji właściwych organów lub innych przewidzianych prawem przyczyn. W momencie definitywnego ustania użytkowania wieczystego, obciążenia ustanowione na tej nieruchomości, jak np. służebności lub hipoteki powiązane z tym prawem, przestają obowiązywać. Warto podkreślić, że przepis odnosi się do sytuacji, gdy użytkowanie wieczyste wygasło, a nie do samego przeniesienia użytkowania na inny podmiot.
W praktyce można wyobrazić sobie sytuację, gdy osoba korzystająca z użytkowania wieczystego na gruncie ma nałożone obciążenia na użytkowaniu, na przykład służebność przejazdu innej osoby. Jeżeli użytkowanie wieczyste wygaśnie na mocy upływu terminu lub decyzji administracyjnej, te obciążenia również wygasną, co oznacza, że użytkownik już nie musi ich respektować, a osoby uprawnione z tych obciążeń tracą swoje prawa względem nieruchomości. To powoduje konieczność uważnego monitorowania terminu użytkowania wieczystego przez wszystkie zainteresowane strony.
Często pojawiają się błędne przekonania, że obciążenia ustanowione na użytkowaniu wieczystym mogą nadal obowiązywać po jego wygaśnięciu, np. że hipoteka nadal zabezpiecza wierzytelność mimo braku użytkowania. W rzeczywistości Art. 241 KC jednoznacznie wskazuje, że takie obciążenia wygasają razem z użytkowaniem wieczystym. Innym problemem jest mylenie wygaśnięcia użytkowania wieczystego z jego przeniesieniem lub dziedziczeniem, w których obciążenia pozostają w mocy. Zawsze należy w takich przypadkach analizować dokładnie stan prawny i przebieg zdarzeń, by poprawnie stosować przepis. W każdej indywidualnej sprawie warto skonsultować się z prawnikiem, aby uzyskać wyczerpującą i dostosowaną do sytuacji interpretację przepisu.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Olsztynie uznał, że za korzystanie z cudzej nieruchomości bez podstawy prawnej odpowiada posiadacz w złej wierze. W sprawie zasądzono na rzecz właściciela część dochodzonego wynagrodzenia, co potwierdza znaczenie art. 224 § 2 i art. 225 k.c. w sporach o urządzenia przesyłowe.
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Olsztynie oddalił powództwo o zapłatę i nakazanie usunięcia linii energetycznej. W sprawie istotne było to, że wynagrodzenie za korzystanie z cudzej rzeczy przysługuje przeciwko posiadaczowi w złej wierze, co sąd ocenił na niekorzyść powódki. Orzeczenie jest przydatne w sporach o bezumowne korzystanie z nieruchomości i…
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Olsztynie potwierdził, że wynagrodzenie za korzystanie z cudzej rzeczy bez podstawy prawnej obciąża posiadacza w złej wierze. W przypadku posiadacza w dobrej wierze obowiązek ten powstaje dopiero od chwili, gdy dowie się o wytoczeniu przeciwko niemu powództwa o wydanie rzeczy. To ważne orzeczenie dla spraw o bezumowne…
Fragment uzasadnienia
… ten należy stosować także w innych sytuacjach konsolidacji prawa własności i prawa użytkowania wieczystego. Konsekwencją zastosowania tego przepisu jest wyłączenie stosowania art. 241 k.c., co skutkuje pozostawieniem w mocy m.in. obciążeń, których wpisy dostosowuje się do treści przekształconego prawa. Apelację wnioskodawcy oddalił Sąd drugiej instancji, uznając, że wnioskodawca-Gmina R. nabyła z mocy prawa z dniem 27 maja…
Fragment uzasadnienia
Wyrok z dnia 12 maja 2011 r. II PK 6/11 Wypowiedzenie zmierzające do zmiany warunków umowy o pracę w sy- tuacji określonej w art. 24113 § 2 k.p. nie jest wyłączone, gdy pracownik upraw- niony do urlopu wychowawczego korzysta z obniżenia wymiaru czasu pracy na podstawie art. 1868 k.p. Przewodniczący SSN Małgorzata Wrębiakowska-Marzec, Sędziowie SN: Zbigniew Korzeniowski (sprawozdawca), Romualda Spyt. Sąd Najwyższy, po…
Fragment uzasadnienia
… innego świadczenia - datio in solutum (art. 453 k.c.), złożenie przedmiotu do depozytu sądowego (art. 470 k.c.), niektóre przypadki odnowienia (art. 507 k.c.), konfuzja (art. 241 k.c.), a żadne z nich nie zaszło. Nie oznacza to jednak, że wskazane zdarzenia prawne wyczerpują przyczyny wygaśnięcia wierzytelności. Nie ulega wątpliwości, że wierzyciel hipoteczny może mieć dwóch dłużników: osobistego i rzeczowego (por. art. 73…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 241: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoWygaśnięcie użytkowania wieczystego oznacza zakończenie prawa użytkowania nieruchomości gruntowej na czas określony lub zgodnie z przepisami prawa.
Nie, zgodnie z Art. 241 KC obciążenia ustanowione na użytkowaniu wieczystym wygasają wraz z wygaśnięciem tego prawa.
Wygasają obciążenia bezpośrednio związane z użytkowaniem wieczystym, takie jak służebności czy hipoteki ustanowione na tym prawie.
Nie, przepis dotyczy wyłącznie wygaśnięcia użytkowania wieczystego, a nie jego przeniesienia czy dziedziczenia.
W przypadku wątpliwości zaleca się konsultację z prawnikiem, który pomoże dokładnie zinterpretować przepis i jego skutki w konkretnej sytuacji.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 241