Ustawa z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilny.
Aktualizacja: 12 lipca 2026
Każdy ze współwłaścicieli może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych współwłaścicieli.
Odpowiedź z cytowanymi przepisami i sygnaturami orzeczeń, bez zakładania konta.
Częste pytania:
Przepis zawarty w artykule 198 Kodeksu cywilnego stanowi, że każdy ze współwłaścicieli ma prawo do rozporządzania swoim udziałem we współwłasności samodzielnie, bez konieczności uzyskiwania zgody pozostałych współwłaścicieli. Oznacza to, że współwłaściciel może swobodnie dysponować swoją częścią prawa do rzeczy wspólnej, na przykład przez jej sprzedaż, darowanie, zastaw czy inny sposób rozporządzenia. Nie dotyczy to jednak całej rzeczy, tylko przypadającego mu udziału. Przepis ten wyraźnie oddziela uprawnienia poszczególnych współwłaścicieli w zakresie ich udziałów i chroni możliwość ich swobodnego dysponowania nimi.
Zastosowanie tego przepisu ma miejsce zawsze, gdy występuje współwłasność i jeden z właścicieli chce rozporządzać swoim udziałem. Niezależnie od tego, czy współwłasność obejmuje nieruchomości, ruchomości czy inne prawa, współwłaściciel nie musi uzgadniać z pozostałymi swoich działań obejmujących jego udział. Przepis ten nie odnosi się do rozporządzania całością rzeczy ani do działań przekraczających zakres udziału, które mogą wymagać współdziałania lub zgody innych współwłaścicieli.
Praktyczny przykład zastosowania artykułu 198 KC może dotyczyć mieszkania wspólnie posiadanego przez dwóch współwłaścicieli. Jeden z nich, bez zgody drugiego, może sprzedać swoją część mieszkania osobie trzeciej. Taka transakcja jest ważna i skuteczna, mimo braku zgody drugiego współwłaściciela. Nabywca uzyskuje prawo do udziału w nieruchomości na rzecz przejętego udziału, a współwłasność po tej czynności zachowuje swój charakter, jednak z innym składem właścicieli.
Częstym nieporozumieniem związanym z art. 198 KC jest błędne przekonanie, że współwłaściciel może swobodnie rozporządzać całą rzeczą, podczas gdy zakres uprawnienia ogranicza się wyłącznie do posiadanego udziału. Pomyłki dotyczą także sytuacji, gdy współwłaściciele mylnie sądzą, że wszelkie rozporządzenia udziałem wymagają jednomyślnej zgody, co jest sprzeczne z treścią przepisu. Należy także uważać na sytuacje, w których rozporządzenie wkładane jest w kontekst wspólnego zarządu rzeczą, co może nastręczać dodatkowych wymagań poza art. 198 KC.
Podsumowując, przepis art. 198 KC daje każdemu współwłaścicielowi samodzielne prawo do rozporządzania jego udziałem w współwłasności. W przypadku indywidualnych wątpliwości dotyczących stosowania tej normy warto zasięgnąć porady prawnika, aby uniknąć błędów w interpretacji i praktyce.
To wyjaśnienie ma charakter informacyjny i nie stanowi porady prawnej. W sprawach indywidualnych skonsultuj się z profesjonalnym prawnikiem.
Wyroki i postanowienia, w których sąd powołał ten przepis.
Streszczenie
Sąd Okręgowy w Olsztynie uznał, że sam konflikt między współwłaścicielami dotyczący korzystania z nieruchomości nie jest podstawą do zniesienia współwłasności. Takie spory należy rozwiązywać na gruncie przepisów o współposiadaniu i korzystaniu z rzeczy wspólnej, a nie przez likwidację współwłasności. Orzeczenie jest ważne, bo porządkuje…
Fragment uzasadnienia
… majątku wspólnego, zarzucając naruszenie art. 1036 w zw. z art. 1035 k.c., art. 65 ust. 3 i 109 ust. 1 „ustawy o księgach wieczystych i hipotece”, naruszenie art. 1036 w zw. z art. 198 k.c., naruszenie art. 26 ust. 3 i 3a „ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych”, a także naruszenie art. 207 i 1036 k.c. oraz art. 229, 384 i 684 w zw. z art. 13 § 2 k.p.c. Naruszenia te miały mieć „oczywiście…
Fragment uzasadnienia
… wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej przyjmuje się, że jedynie rozporządzenie całym udziałem byłego małżonka w majątku wspólnym nie wymaga zgody drugiego byłego małżonka (art. 198 k.c.), natomiast rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do majątku wspólnego wymaga zgody byłego współmałżonka, a przy jej braku jest wobec niego bezskuteczne, jeżeli naruszałoby uprawnienia przysługujące temu współmałżonkowi na…
Fragment uzasadnienia
… w art. 1036 k.c. rozporządzenia udziałem w przedmiocie należącym do spadku pewnym ograniczeniom w stosunku do zasad dotyczących rozporządzenia udziałem we współwłasności (art. 198 k.c.). Ograniczenia te polegają na tym, że spadkodawca może rozporządzić udziałem w przedmiocie należącym do spadku, ale za zgodą pozostałych spadkobierców. Jednakże rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do spadku bez zgody…
Fragment uzasadnienia
… wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej przyjmuje się, że jedynie rozporządzenie całym udziałem byłego małżonka w majątku wspólnym nie wymaga zgody drugiego byłego małżonka (art. 198 k.c.), natomiast rozporządzenie udziałem w przedmiocie należącym do majątku wspólnego wymaga zgody byłego współmałżonka, a przy jej braku jest wobec niego bezskuteczne, jeżeli naruszałoby uprawnienia przysługujące temu współmałżonkowi na…
Fragment uzasadnienia
… mógłby rozporządzać swoim udziałem bez zgody współwłaścicieli, co obejmuje również możliwość ustanowienia hipoteki na przysługującym mu udziale we współwłasności nieruchomości (art. 198 k.c.). Ułamkowy udział we współwłasności nieruchomości mógłby obciążyć hipoteką jedynie współwłaściciel. W literaturze dominuje trafne stanowisko, że niedopuszczalne byłoby obciążenie przez współwłaściciela jedynie ułamka w przysługującym mu…
Wyświetlone orzeczenia: 6
PrawMi zestawi linię orzeczniczą do art. 198: co sądy przyjmują zgodnie, a w czym się różnią.
Podsumuj orzecznictwoTak, zgodnie z art. 198 KC każdy współwłaściciel może rozporządzać swoim udziałem bez zgody pozostałych.
Nie, przepis dotyczy wyłącznie rozporządzania własnym udziałem, a nie całą rzeczą wspólną.
Forma rozporządzenia udziałem zależy od rodzaju prawa i przedmiotu, np. nieruchomości wymaga formy aktu notarialnego.
Tak, nabywca udziału uzyskuje prawo własności części współwłasności na zasadzie pierwotnego współwłaściciela.
Tak, art. 198 KC pozwala na samodzielne rozporządzanie swoim udziałem, w tym na jego zastawienie.
Powiadomimy Cię, gdy pojawią się nowe orzeczenia lub nowelizacje.
Odpowiedź z powołaniem przepisów i sygnatur orzeczeń, każdą pozycję sprawdzisz w źródle.
Zapytaj o art. 198