Art. 110.

Art. 110 Kodeksu cywilnego stanowi podstawową regułę dotyczącą obliczania terminów w sytuacjach, gdy obowiązujące akty prawne lub czynności prawne oznaczają termin, ale nie określają, w jaki sposób powinien być liczony. W praktyce oznacza to, że jeśli ustawa, wyrok sądu, decyzja organu lub czynność prawna wskazują termin wykonania określonego obowiązku lub prawa, ale nie zawierają precyzyjnych reguł dotyczących obliczania tego terminu, to w tym zakresie stosuje się przepisy przewidziane w kolejnych artykułach Kodeksu cywilnego lub innych właściwych normach. Zasadniczo art. 110 KC pełni funkcję odsyłacza, umożliwiając ujednolicenie praktyki obliczania terminów, co jest istotne dla pewności prawa i jasności obowiązków stron.

Przepis ma zastosowanie zawsze wtedy, gdy w aktach prawnych lub czynnościach prawnych określony jest termin (np. do złożenia oświadczenia woli, zapłaty, zaskarżenia decyzji), ale nie wskazano, czy termin jest dniowy, miesięczny, czy liczony według innych zasad oraz nie sprecyzowano momentu rozpoczęcia jego biegu. Dzięki temu przepis zabezpiecza przed niejasnościami, które mogłyby prowadzić do sporów lub niewłaściwego zastosowania prawa. Ma on znaczenie zarówno w procedurze sądowej, jak i w obrocie cywilnym i administracyjnym.

Przykładowo, jeżeli ustawodawca określił, że od daty doręczenia decyzji organu administracyjnego osoba ma określony termin na wniesienie odwołania, ale nie doprecyzował, jak ten termin liczyć, to zgodnie z art. 110 KC obowiązują przepisy o obliczaniu terminów w Kodeksie cywilnym. Oznacza to, że termin liczy się od dnia następnego po doręczeniu i kończy wraz z upływem ostatniego dnia terminu, chyba że wyraźnie stanowi się inaczej. Taka reguła pozwala uniknąć wieloznaczności i spornych interpretacji.

Częstym błędem jest pomijanie art. 110 KC i przyjmowanie dowolnej metody liczenia terminu, co może prowadzić do nieprawidłowego wykorzystania lub niewykorzystania praw. Innym nieporozumieniem jest utożsamianie tego przepisu z zasadami liczenia terminów procesowych, które regulowane są odrębnymi przepisami proceduralnymi. Również niedokładne rozpoznanie, czy termin został „oznaczony” bez określenia sposobu liczenia, czy też brak jest terminu, może skutkować błędami. Warto zatem zawsze upewnić się, czy przepis lub czynność prawna precyzuje termin i sposób jego obliczania. W sprawach indywidualnych, gdy pojawiają się wątpliwości co do prawidłowego obliczenia terminu, wskazane jest zasięgnięcie porady prawnika, aby uniknąć sankcji wynikających z przekroczenia terminu.